Lái ô tô với nhẫn ngọc mảnh thường không có vấn đề; đi xe máy, tập tạ, chơi các môn có cầm vợt, cầm bóng hay chống tay thì nên tháo nhẫn ngọc, nhất là nhẫn bản dày hoặc có mặt nhô. Lý do gồm ba phần: nhẫn bị ép vào vật cứng nên dễ mẻ, ngón tay bị cấn và tổn thương, và nguy cơ ít gặp nhưng nghiêm trọng là nhẫn mắc vào vật khi bạn ngã hay nhảy xuống.
Bài này đi qua từng hoạt động thường gặp, từ cầm vô lăng, nắm tay ga, tới phòng tập, sân cầu lông, hồ bơi, để bạn tự quyết cho thói quen của mình. Bài không thay lời khuyên của huấn luyện viên hay nhân viên y tế; với chấn thương ngón tay đang đeo nhẫn, hãy đi khám.
Cầm vô lăng ô tô
Khi lái ô tô, tay đặt trên vô lăng với lực vừa phải, ít va đập mạnh. Nhẫn ngọc mảnh, mặt thấp ở ngón áp út hay ngón út thường không gây vấn đề. Nhẫn bản rộng hoặc nhẫn yên ngựa ở ngón giữa thì khác: khi bạn nắm chặt vô lăng, ví dụ lúc xoay gấp hay lúc vào cua, phần mặt nhẫn bị ép vào vành vô lăng, tạo cảm giác cấn và để lại vết gõ lên lớp bọc vô lăng.
Một chi tiết hay bị bỏ qua là tiếng gõ. Nhiều người có thói quen gõ ngón tay lên vô lăng khi chờ đèn đỏ. Mỗi lần gõ, nhẫn ngọc chạm vào phần nhựa cứng hoặc chi tiết kim loại trên vô lăng. Một lần không sao, nhưng nhiều năm thì mép nhẫn có thể xuất hiện vết mẻ nhỏ.
Nếu bạn lái xe đường dài, tay thường buông lâu ở một tư thế, ngón có thể sưng nhẹ. Nhẫn ngọc nguyên khối vừa khít lúc xuất phát có thể chật sau vài giờ. Với chuyến đi dài, cân nhắc tháo nhẫn cất vào hộp trong túi xách, không để trong hộc xe nơi nhiệt độ lên cao khi đỗ xe ngoài nắng.
Đừng tháo nhẫn đặt lên taplo hay khe để đồ cạnh cần số. Xe phanh gấp, nhẫn văng xuống sàn xe, lọt khe ghế, rất khó tìm.
Đi xe máy: tay ga, tay côn và găng tay
Tay nắm xe máy nhỏ, nhẫn ép vào nhiều hơn. Tay nắm xe máy có đường kính nhỏ hơn vô lăng, các ngón ôm quanh tay nắm sát hơn. Nhẫn bản rộng ở ngón giữa, ngón áp út bị kẹp giữa ngón tay và tay nắm suốt quãng đường. Sau nửa giờ, nhiều người thấy ngón tê hoặc đau ở chỗ nhẫn.
Bóp phanh, bóp côn làm nhẫn va vào tay phanh. Ngón trỏ và ngón giữa thường dùng để bóp phanh, bóp côn. Nhẫn ở hai ngón này va vào tay phanh kim loại mỗi lần bóp. Đây là chỗ mặt nhẫn hay bị mẻ mà người đeo không nhận ra.
Găng tay và nhẫn ngọc. Đeo găng tay khi đi xe là thói quen tốt để bảo vệ da khỏi nắng và trầy xước khi ngã. Nhẫn dày dưới găng tạo điểm ép, găng chật ở đó. Nhẫn mặt ngọc có chấu có thể làm thủng găng từ bên trong.
Ngã xe khi đang đeo nhẫn. Phản xạ tự nhiên khi ngã là chống tay. Nhẫn ngọc giữa tay và mặt đường có thể vỡ, mảnh vỡ cắt vào da; ngón tay đeo nhẫn có thể sưng nhanh sau va đập. Nếu ngã xe khi đang đeo nhẫn, tháo nhẫn sớm nếu tháo được nhẹ nhàng; nếu không, đến cơ sở y tế và báo rằng bạn đang đeo nhẫn ngọc.
Gợi ý chung. Với quãng đường ngắn trong phố, nhẫn mảnh ở tay không cầm ga thường ổn. Với quãng đường dài, đi mưa, đi đường xấu, nên tháo nhẫn bản dày cất vào hộp trong cốp hoặc túi xách có khoá kéo.
Phòng tập và các môn thể thao
Bảng dưới gom các hoạt động thể thao phổ biến và gợi ý cho nhẫn ngọc. Nguyên tắc: môn nào tay phải nắm chặt vật cứng, chống tay hay bắt bóng thì tháo.
| Hoạt động | Gợi ý | Lý do |
|---|---|---|
| Tập tạ, xà đơn, xà kép, kettlebell | Tháo | Nhẫn bị ép giữa ngón và thanh kim loại dưới tải nặng; ngọc dễ vỡ, ngón dễ bị bầm, rách da |
| Cầu lông, quần vợt, bóng bàn | Tháo | Cán vợt ép vào nhẫn, lực rung truyền liên tục; vợt có thể gõ vào nhẫn |
| Bóng chuyền, bóng rổ, thủ môn bóng đá | Tháo | Bóng đập trực tiếp vào ngón tay; ngón dễ bị chấn thương và sưng |
| Yoga, pilates | Nên tháo | Chống tay lên sàn, nhẫn ép vào sàn và vào ngón; khó đặt bàn tay phẳng |
| Chạy bộ, đi bộ đường dài | Tuỳ, nên tháo nếu nhẫn khít | Tay vung nhiều, ngón dễ sưng khi chạy lâu và trời nóng |
| Bơi | Tháo | Nước lạnh làm ngón co lại, nhẫn tuột; nước hồ có clo không tốt cho kim loại của ổ |
| Leo núi, leo vách | Tháo | Bám đá, bám dây; nguy cơ nhẫn mắc vào khe hoặc vật nhô ra khi trượt |
Ở phòng tập, chỗ để nhẫn cũng quan trọng như việc tháo. Tủ đồ có khoá, hộp nhỏ trong túi có khoá kéo là lựa chọn ổn. Không để nhẫn trên ghế tập, trên giá tạ hay trong ngăn chai nước.
Nhẫn mắc vào vật: rủi ro ít gặp nhưng cần biết
Có một loại chấn thương ở ngón tay do nhẫn mắc vào một vật khi cơ thể đang chuyển động, ví dụ khi nhảy từ thùng xe tải xuống mà nhẫn vướng vào mép thùng, khi trượt ngã mà nhẫn mắc vào hàng rào, móc treo, hay khi tay bị cuốn vào máy. Lúc đó toàn bộ sức nặng cơ thể dồn vào chiếc nhẫn, và ngón tay có thể bị tổn thương nặng. Loại chấn thương này không thường xuyên, nhưng nhân viên y tế và những người làm nghề có máy móc đều được dặn kỹ về nó.
Nhẫn kim loại mảnh, nhẫn ngọc hay nhẫn nào cũng có thể gây ra tình huống này. Nhẫn ngọc bản dày và cứng không biến dạng, không đứt khi bị kéo. Vì vậy những hoạt động có leo trèo, nhảy xuống từ độ cao, làm việc gần máy có bộ phận quay đều là lúc nên tháo nhẫn, không riêng nhẫn ngọc.
Nếu chẳng may bị chấn thương ở ngón đang đeo nhẫn, dù nhẹ, hãy đến cơ sở y tế. Đừng tự kéo nhẫn ra khỏi ngón đang chảy máu hay biến dạng.
Thói quen gọn cho người vận động nhiều
Nếu bạn vừa thích đeo nhẫn ngọc vừa có lịch tập, đi xe nhiều, vài thói quen dưới đây giúp hai việc không đụng nhau.
- Mang theo một hộp nhẫn nhỏ có lót mềm trong túi tập. Tháo nhẫn trước khi vào phòng tập, đeo lại khi đã tắm xong và tay khô.
- Chọn một chiếc nhẫn kim loại mảnh hoặc silicone để đeo trong lúc tập nếu bạn quen có nhẫn trên tay; nhẫn silicone mềm, không cấn và có thể đứt khi bị kéo mạnh.
- Nếu đi xe máy hằng ngày, đeo nhẫn ngọc ở tay ít bóp phanh, bóp côn và chọn nhẫn mặt thấp.
- Không tháo nhẫn đặt trên yên xe, trên giá tạ, trên ghế băng phòng thay đồ.
- Sau mỗi buổi tập, nếu đã lỡ đeo nhẫn, soi mép nhẫn dưới đèn. Vết mẻ nhỏ phát hiện sớm thường chỉ cần đánh bóng lại; để lâu dễ lan thành vết nứt.
Với người vận động nhiều, nhẫn mặt ngọc có ổ viền kín ôm quanh ngọc thường bền hơn nhẫn chấu, vì phần viền kim loại che mép ngọc. Đây là điều đáng tính khi chọn chiếc nhẫn tiếp theo.
Khi tay sưng sau vận động
Sau buổi chạy dài hay một trận đấu dưới trời nóng, ngón tay nhiều người to ra rõ. Nếu bạn đã đeo nhẫn ngọc nguyên khối trong lúc tập, thử tháo nhẫn ngay sau buổi tập, khi tay vẫn còn tháo được. Đừng để tới lúc về nhà, tắm nước nóng, ăn tối mới tháo, vì lúc đó ngón tay có thể còn to hơn.
Nếu nhẫn bắt đầu khó tháo, nâng tay lên cao, nghỉ một lúc, bôi trơn bằng nước xà phòng rồi xoay nhẹ. Nếu ngón tay đổi màu, tê hoặc đau tăng thì đến cơ sở y tế, không cố kéo.
Một số người nhận thấy ngón tay sưng nhiều mỗi khi vận động mà không rõ lý do, hoặc sưng kèm đau khớp. Đó là điều nên hỏi bác sĩ, không riêng gì chuyện chiếc nhẫn.
Về chuyện chọn cỡ, người tập thể thao đều đặn nên đo ngón tay cả lúc nghỉ và ngay sau buổi tập, để biết biên độ thay đổi của chính mình. Nếu ngón tay của bạn chênh nhiều giữa hai thời điểm, nhẫn ngọc nguyên khối vừa khít lúc nghỉ sẽ không phải lựa chọn tốt cho ngày có lịch tập. Một chiếc nhẫn mặt ngọc có đai kim loại, kèm miếng lót mềm để giữ nhẫn khi tay nhỏ, thường linh hoạt hơn trong trường hợp này.
Người làm việc ngoài trời, làm nghề có máy móc
Ngoài thể thao, nhiều công việc hằng ngày đặt bàn tay vào cùng loại rủi ro: thợ điện, thợ máy, thợ mộc, người làm kho bê vác thùng hàng, người làm nông dùng máy cắt cỏ, máy xới. Ở những công việc này, nhẫn ngọc vừa dễ vỡ khi va đập vào dụng cụ, vừa có thể mắc vào bộ phận quay của máy. Thợ điện còn phải nhớ rằng phần đai và ổ kim loại của nhẫn dẫn điện; nhẫn ngọc nguyên khối không dẫn điện nhưng vẫn là vật cứng gây vướng.
Lời khuyên với nhóm này đơn giản: không đeo nhẫn trong giờ làm, ngón nào cũng vậy. Nhiều nơi làm việc có quy định an toàn yêu cầu tháo trang sức tay, và quy định đó có lý do. Nếu bạn vẫn muốn mang chiếc nhẫn theo người vì là kỷ vật, cất nó trong hộp nhỏ ở túi áo có khoá kéo hoặc trong tủ cá nhân, đeo lại sau giờ làm khi tay đã rửa sạch, lau khô.
Với người làm nông, sau một ngày làm đất, tay thường có đất cát bám trong kẽ móng và kẽ ngón. Rửa tay thật sạch trước khi đeo lại nhẫn ngọc, vì hạt cát kẹt giữa nhẫn và da sẽ chà vào lòng nhẫn suốt cả buổi tối.
Câu hỏi thường gặp
Đeo nhẫn ngọc khi lái ô tô có sao không?
Với nhẫn mảnh, mặt thấp thì thường không sao. Nhẫn bản rộng hoặc mặt nhô có thể cấn khi nắm chặt vô lăng và gõ vào vô lăng theo thói quen. Đi đường dài, tay có thể sưng, nên cân nhắc tháo nhẫn nguyên khối cất vào hộp trong túi xách.
Có nên đeo nhẫn ngọc khi tập gym?
Không nên. Khi nâng tạ, kéo xà, nhẫn bị ép giữa ngón tay và thanh kim loại dưới tải nặng, ngọc dễ vỡ và ngón dễ bị thương. Hãy tháo nhẫn cất vào hộp hoặc tủ khoá trước khi tập, đeo lại khi tay đã khô.
Đi xe máy đeo nhẫn ngọc ngón nào ít vướng nhất?
Ngón áp út hoặc ngón út của tay ít bóp phanh, bóp côn thường ít vướng nhất. Ngón trỏ và ngón giữa hay bóp phanh, nhẫn ở đó va vào tay phanh kim loại. Chọn nhẫn mặt thấp, bản vừa cho những ngày đi xe nhiều.
Đeo nhẫn ngọc đi bơi có bị rơi không?
Có thể. Nước lạnh làm ngón tay co lại nên nhẫn lỏng hơn và dễ tuột khi quạt tay. Nước hồ bơi có clo cũng không tốt cho kim loại của ổ nhẫn. Nên tháo nhẫn trước khi xuống nước và cất vào tủ có khoá.
Nhẫn silicone có thay nhẫn ngọc khi tập được không?
Nhiều người dùng nhẫn silicone khi tập hay làm việc tay nặng vì nhẫn mềm, không cấn và có thể đứt khi bị kéo mạnh. Đó là món thay thế tiện cho người quen có nhẫn trên tay. Nhẫn ngọc thì cất lại và đeo khi xong việc.
Ngã xe khi đang đeo nhẫn ngọc phải làm gì?
Kiểm tra bàn tay. Nếu nhẫn còn tháo được nhẹ nhàng thì tháo ngay trước khi ngón sưng. Nếu ngón đau nhiều, bầm, biến dạng, có vết cắt do mảnh ngọc vỡ hoặc không tháo được nhẫn, hãy đến cơ sở y tế và báo bạn đang đeo nhẫn ngọc.