Nhẫn ngọc nguyên khối được mài từ một khối đá liền, nên một khi đã mài xong thì lòng nhẫn không thể nới ra hay thu nhỏ lại như nhẫn vàng, nhẫn bạc. Thợ kim hoàn có thể cắt một chiếc nhẫn vàng rồi hàn thêm hoặc bớt một đoạn kim loại; với một vành ngọc liền, không có đoạn nào để thêm bớt. Muốn nới, người ta chỉ có thể mài rộng lòng nhẫn, việc này làm vành mỏng đi, dễ lộ vết nứt có sẵn và không làm được nhiều. Muốn thu nhỏ thì gần như không có cách nào giữ nguyên chiếc nhẫn.
Vì vậy, với nhẫn ngọc nguyên khối, đo đúng ngay từ đầu là việc quan trọng nhất. Bài này đi qua từng bước: đo ngón tay ở thời điểm nào, đo bằng gì, vì sao nhẫn bản dày cảm giác chật hơn nhẫn bản mảnh cùng cỡ, và thử nhẫn thế nào để biết nó vừa thật chứ không chỉ "đeo được". Bài nói về cỡ và cách đeo; các kiểu dáng nhẫn ngọc như yên ngựa hay ban chỉ chỉ được nhắc khi liên quan tới cách đo.
Vì sao nhẫn ngọc nguyên khối khó chọn cỡ hơn nhẫn kim loại
Nhẫn kim loại có độ dẻo. Một chiếc nhẫn vàng hơi chật có thể được thợ nong rộng thêm một chút, hơi lỏng có thể được bóp lại hoặc cắt bớt. Người mua vì thế ít khi lo về cỡ, vì sai một chút vẫn chữa được. Nhẫn ngọc nguyên khối thì khác: vật liệu cứng, giòn hơn kim loại rất nhiều khi bị uốn, không có một milimét nào để kéo giãn.
Thứ hai là độ dày của vành. Nhẫn ngọc trơn thường có bản rộng và thành dày hơn hẳn nhẫn vàng mảnh, vì vành ngọc cần đủ dày để không dễ vỡ khi va chạm. Bản rộng ôm nhiều da hơn, nên cùng một đường kính trong, nhẫn bản rộng cho cảm giác chật hơn nhẫn bản mảnh. Người quen đeo nhẫn vàng mảnh cỡ nào, mua nhẫn ngọc bản rộng cùng cỡ đó thường thấy khó qua khớp và bí ở chân ngón.
Thứ ba là hình dạng lòng nhẫn. Nhiều chiếc nhẫn ngọc mài lòng tròn đều, mép trong bo cong; có chiếc mép trong vuông thành sắc hơn. Lòng nhẫn bo cong dễ qua khớp hơn, mép vuông thì cạ vào da khi kéo qua đốt ngón. Hai chiếc cùng đường kính có thể đeo khác nhau rõ rệt chỉ vì cách mài mép trong.
Cuối cùng, nhẫn ngọc nguyên khối thường là món được tặng, được thừa kế hoặc mua một lần dùng lâu. Người đeo hay chọn hơi chật cho "chắc", sợ rơi vỡ. Đó là lựa chọn dễ gây rắc rối nhất, vì một chiếc nhẫn cứng quá chật chính là chiếc nhẫn khó tháo khi ngón tay sưng.
Đo ngón tay vào lúc nào thì đúng
Đo vào cuối buổi chiều. Ngón tay thường to hơn một chút vào cuối ngày so với lúc mới ngủ dậy, nhất là sau khi đi lại, đứng nhiều. Đo vào buổi chiều cho con số gần với cỡ ngón lúc "to nhất bình thường", giúp tránh chiếc nhẫn vừa khít buổi sáng nhưng bí rít buổi tối.
Không đo khi tay đang lạnh hoặc vừa ngâm nước nóng. Trời lạnh, ngồi phòng điều hoà lâu, ngón tay co lại; vừa tắm nước nóng hay rửa bát lâu, ngón tay nở ra. Cả hai thời điểm đều cho con số lệch. Nên đo khi tay ở nhiệt độ phòng bình thường, đã ngồi yên vài phút.
Tránh đo sau bữa ăn mặn, sau khi uống rượu bia hoặc tập nặng. Đây là những lúc nhiều người thấy ngón tay hơi căng. Không phải ai cũng bị, nhưng đo vào lúc này dễ chọn rộng hơn cần thiết.
Đo vài lần trong vài ngày. Một lần đo có thể trúng lúc ngón tay khác thường. Đo ba lần ở ba ngày khác nhau rồi lấy con số lặp lại nhiều nhất là cách đơn giản để có kết quả tin được.
Đo đúng ngón, đúng tay sẽ đeo. Hai tay của một người thường không bằng nhau; tay thuận hay to hơn. Ngón áp út tay trái và ngón áp út tay phải có thể chênh cả một cỡ. Đo cho ngón nào thì chỉ dùng con số đó cho ngón ấy.
Cách đo tại nhà bằng nhẫn cũ hoặc dây giấy
Có hai cách thông dụng. Cách đo bằng chiếc nhẫn đang vừa ngón cho kết quả tin cậy hơn; cách đo bằng dây giấy chỉ nên dùng để ước lượng rồi thử lại tại quầy.
- Lấy một chiếc nhẫn kim loại đang đeo vừa đúng ngón muốn đeo nhẫn ngọc. Đặt nhẫn lên tờ giấy, dùng thước có vạch milimét đo đường kính trong, tức khoảng cách giữa hai mép trong đối diện. Đo theo hai hướng vuông góc rồi lấy số trung bình, vì nhẫn đeo lâu có thể hơi méo.
- Nếu không có nhẫn sẵn, cắt một dải giấy mỏng rộng khoảng nửa phân, quấn quanh chân ngón tay, chỗ nhẫn sẽ nằm. Quấn vừa sát da, không siết. Đánh dấu chỗ hai đầu giấy gặp nhau.
- Mở dải giấy ra, đo độ dài từ đầu tới vạch đánh dấu, đó là chu vi chân ngón tính bằng milimét. Chia chu vi cho khoảng 3,14 để ra đường kính tương ứng.
- Thử xem dải giấy có qua được khớp ngón không. Nếu khớp to hơn chân ngón nhiều, ghi lại riêng chu vi của khớp, vì nhẫn ngọc phải qua được khớp trước đã.
- Mang các con số này khi đi xem nhẫn và nói rõ với người bán: đây là đường kính trong hoặc chu vi, đo ở chân ngón hay ở khớp. Các tiệm có thể dùng bảng cỡ khác nhau, nên milimét là đơn vị ít gây hiểu lầm nhất.
Dải giấy là cách ước lượng; giấy có thể giãn, quấn hơi lệch là sai cả nửa milimét. Với nhẫn ngọc nguyên khối, con số đo tại nhà chỉ là điểm khởi đầu, không thay được việc đeo thử chiếc nhẫn thật.
Nhẫn bản rộng, thành dày cần cộng thêm bao nhiêu
Không có bảng chung cho mọi chiếc nhẫn, vì độ bo của lòng nhẫn và hình dáng ngón mỗi người khác nhau. Bảng dưới là cách nghĩ để bạn biết nên thử rộng hơn hay hẹp hơn so với cỡ nhẫn vàng quen đeo.
| Kiểu nhẫn ngọc | Cảm giác so với nhẫn vàng mảnh cùng đường kính | Gợi ý khi thử |
|---|---|---|
| Nhẫn trơn bản mảnh, lòng bo tròn | Gần giống | Thử đúng cỡ quen đeo trước, rồi thử thêm chiếc rộng hơn một chút để so |
| Nhẫn trơn bản rộng, thành dày | Chật hơn rõ, khó qua khớp hơn | Thường phải thử chiếc rộng hơn cỡ quen đeo; tiêu chí là qua khớp không phải vặn mạnh |
| Nhẫn yên ngựa (mặt nhô lên ở giữa) | Phần mặt nhô làm nhẫn nặng phía trên, dễ xoay | Ưu tiên chiếc vừa khít chân ngón hơn là chiếc lỏng, nhưng vẫn phải tháo được |
| Nhẫn ban chỉ (dạng ống dày) | Rất ôm, bao gần trọn đốt ngón | Thử khi tay đã ấm, gập ngón vài lần để chắc khớp không bị cấn |
| Nhẫn có lòng mép vuông | Cạ vào da khi qua khớp | Thử chậm, để ý cảm giác cạ; nếu khó qua khớp thì không nên chọn chật thêm |
Cách kiểm cuối cùng luôn là thử thật: nhẫn qua khớp với một chút lực, nằm yên ở chân ngón, không để lại vết hằn sâu sau mười lăm phút, và tháo ra được bằng tay không cần xà phòng. Thiếu một trong bốn điều đó thì chiếc nhẫn chưa vừa.
Thử nhẫn tại quầy: những gì cần làm trong mười lăm phút
Nhiều người chỉ đeo vào, nhìn tay thấy đẹp rồi tháo ra ngay. Với nhẫn ngọc nguyên khối, nên đeo thử lâu hơn và làm vài động tác thường ngày.
- Đeo nhẫn vào từ từ, xoay nhẹ khi qua khớp. Không ấn mạnh hay dùng xà phòng để "cố cho vào"; chiếc nhẫn phải dùng xà phòng mới qua khớp là chiếc quá chật.
- Để nhẫn trên tay ít nhất mười lăm phút. Trong thời gian đó cầm điện thoại, nắm tay lại, mở tay ra, cầm ly nước. Nếu chân ngón bắt đầu căng, đổi màu hay có cảm giác giật, đó là dấu hiệu chật.
- Gập ngón tay hết mức. Nhẫn bản rộng có thể cấn vào nếp gấp giữa chân ngón và lòng bàn tay; cấn nhẹ là bình thường, cấn đau là không hợp với bản đó.
- Úp bàn tay xuống, lắc nhẹ. Nhẫn trượt xuống tới khớp là quá lỏng, có thể rơi khi rửa tay.
- Tháo nhẫn ra bằng tay. Nếu phải vặn nhiều lần, kéo mạnh hoặc thấy ngón đỏ ửng sau khi tháo, chiếc nhẫn chưa vừa.
- Nhìn vết hằn sau khi tháo. Vết mờ dần trong vài phút là bình thường; vết hằn sâu, lâu tan cho thấy chân ngón bị ép.
Nếu bạn mua nhẫn qua mạng, hãy hỏi người bán con số đường kính trong đo bằng thước, độ rộng bản và độ dày thành nhẫn. Ba con số này nói về độ vừa nhiều hơn một tấm ảnh đẹp. Chuyện đọc mô tả khi mua online còn nhiều điểm cần để ý, nhưng với cỡ nhẫn ngọc, ba con số đó là tối thiểu.
Chật một chút hay lỏng một chút thì hơn
Lời khuyên quen thuộc "nhẫn ngọc nên chật để khỏi rơi" cần được xem lại. Một chiếc nhẫn ngọc vừa khít buổi sáng có thể trở thành chiếc nhẫn kẹt khi ngón tay sưng vì trời nóng, vì một vết côn trùng đốt, vì bong gân hay vì một đợt phù. Nhẫn kim loại kẹt thì cơ sở y tế có dụng cụ cắt; nhẫn ngọc nguyên khối cứng và dày, xử lý mất thời gian hơn và chiếc nhẫn thường không giữ lại được nguyên vẹn.
Mặt khác, nhẫn quá lỏng có rủi ro riêng: rơi khi rửa tay, rơi vào bồn rửa, rơi xuống nền gạch và vỡ, hoặc xoay mặt liên tục. Cách cân bằng là chọn nhẫn qua khớp với một chút lực nhưng không phải cố, nằm ở chân ngón mà không xoay tự do, và tháo được bằng tay. Nếu ngón có khớp to hơn chân ngón nhiều, chiếc nhẫn qua được khớp sẽ hơi lỏng ở chân, và đó là chuyện của cấu trúc bàn tay chứ không phải lỗi đo. Trường hợp này có những cách riêng để giữ nhẫn, được bàn trong bài về người có khớp ngón to.
Một gợi ý khác: nếu bạn đang ở giai đoạn ngón tay hay thay đổi, như đang mang thai, đang điều trị bệnh làm phù, hoặc vừa tăng giảm cân nhiều, hãy hoãn việc chọn nhẫn ngọc nguyên khối. Chọn lúc cơ thể ổn định cho kết quả bền hơn. Nếu đang có triệu chứng phù hay đau khớp, hỏi bác sĩ về tình trạng của mình trước khi đeo nhẫn cứng lâu ngày.
Khi chiếc nhẫn được tặng, được thừa kế không vừa
Rất nhiều nhẫn ngọc nguyên khối đến tay người đeo dưới dạng quà hay đồ của ông bà, mẹ cha để lại. Cỡ nhẫn khi đó không do bạn chọn. Nếu nhẫn hơi lỏng ở ngón định đeo, thử chuyển sang ngón khác: ngón giữa thường to hơn ngón áp út, ngón trỏ của tay thuận có khi vừa hơn. Một chiếc nhẫn không vừa ngón áp út vẫn có thể là chiếc nhẫn đẹp ở ngón giữa.
Nếu nhẫn chật ở mọi ngón, đừng cố đeo. Có thể đeo nhẫn như mặt dây: luồn qua một sợi dây chuyền đủ chắc, có khoen hoặc đai giữ để nhẫn không trượt và cọ vào dây. Cũng có thể cất giữ như một kỷ vật. Việc mài rộng lòng nhẫn chỉ nên bàn với thợ có kinh nghiệm sau khi đã soi kỹ vết nứt; thợ sẽ cho biết mài được bao nhiêu và rủi ro gì. Đó là quyết định của gia đình, không nên làm vội.
Nếu nhẫn lỏng nhiều, có thể dùng miếng lót cỡ nhẫn bằng nhựa mềm hoặc silicone dán vào lòng nhẫn, loại bán sẵn để chỉnh cỡ nhẫn. Lót mềm có thể tháo ra khi cần, không làm hại ngọc. Đừng tự quấn băng dính hay dây kim loại vào lòng nhẫn, vì kim loại cứng có thể làm xước ngọc và cấn vào da.
Câu hỏi thường gặp
Nhẫn ngọc nguyên khối có nới rộng được không?
Chỉ có một cách là mài rộng lòng nhẫn, và cách này làm vành mỏng đi, dễ làm lộ hoặc lan vết nứt sẵn có. Thợ có kinh nghiệm thường chỉ nhận mài rất ít và sau khi soi kỹ. Không có cách thu nhỏ một vành ngọc liền mà giữ nguyên chiếc nhẫn.
Vì sao cùng cỡ mà nhẫn ngọc chật hơn nhẫn vàng?
Nhẫn ngọc trơn thường có bản rộng và thành dày, ôm nhiều da hơn nhẫn vàng mảnh. Lòng nhẫn mài mép vuông còn cạ vào khớp. Vì vậy với nhẫn ngọc bản rộng, người đeo thường phải thử chiếc có đường kính trong lớn hơn cỡ nhẫn vàng quen dùng.
Đo size nhẫn bằng sợi chỉ có chính xác không?
Sợi chỉ dễ giãn và dễ quấn lệch nên sai số khá lớn. Dải giấy mỏng tốt hơn chỉ, còn đo đường kính trong của chiếc nhẫn đang vừa tay thì tin cậy hơn cả. Với nhẫn ngọc nguyên khối, con số đo tại nhà chỉ để định hướng, vẫn nên đeo thử nhẫn thật.
Nên đo size nhẫn ngọc vào buổi sáng hay buổi tối?
Nên đo vào cuối buổi chiều khi tay ở nhiệt độ phòng bình thường, vì ngón tay của nhiều người hơi to hơn vào cuối ngày. Tránh đo khi tay đang lạnh, vừa ngâm nước nóng, sau bữa ăn mặn hoặc vừa tập nặng. Đo vài ngày rồi lấy số lặp lại.
Mua nhẫn ngọc online cần hỏi những số đo nào?
Hỏi đường kính trong đo bằng thước milimét, độ rộng của bản nhẫn và độ dày thành nhẫn. Nếu là nhẫn yên ngựa hay nhẫn có mặt nhô, hỏi thêm chiều cao phần mặt. Ba con số đầu cho biết nhẫn có qua được khớp và ôm ngón thế nào, điều mà ảnh chụp không cho thấy.
Nhẫn ngọc của bà quá chật thì có nên mài rộng không?
Nên cân nhắc kỹ. Mài rộng làm thành nhẫn mỏng đi và có thể làm lộ vết rạn bên trong. Trước khi quyết, bạn có thể thử ngón khác, đeo nhẫn như mặt dây bằng một sợi dây chắc, hoặc giữ làm kỷ vật. Nếu vẫn muốn mài, nhờ thợ có kinh nghiệm soi nhẫn và nói rõ rủi ro trước.