Với người có khớp ngón tay to hơn hẳn chân ngón, nhẫn ngọc phải được chọn theo khớp để đeo vào và tháo ra được, rồi dùng thêm một cách giữ nhẫn ở chân ngón như miếng lót mềm, thanh chặn gắn trên đai, nhẫn chặn phía ngoài hoặc kiểu nhẫn có bản lề mở. Nhẫn ngọc nguyên khối chỉ dùng được cách lót mềm hoặc nhẫn chặn; nhẫn mặt ngọc có đai kim loại thì có nhiều lựa chọn hơn.
Tình trạng khớp to, chân ngón gầy rất phổ biến ở người lớn tuổi, ở người làm việc tay nặng lâu năm, và ở nhiều người do cấu trúc bàn tay bẩm sinh. Bài này viết cho họ và cho con cháu muốn chọn nhẫn ngọc làm quà. Bài không bàn về bệnh khớp; nếu khớp ngón tay đau, sưng, biến dạng nhanh, hãy hỏi bác sĩ trước.
Vì sao bàn tay khớp to khó chọn nhẫn
Một chiếc nhẫn phải đi qua chỗ to nhất của ngón tay, thường là khớp giữa của ngón, rồi mới tới chỗ nó nằm, là chân ngón. Với phần lớn người trẻ, khớp chỉ to hơn chân ngón một chút; nhẫn qua khớp với chút lực rồi nằm vừa ở chân ngón. Với bàn tay có khớp to rõ rệt, khoảng chênh lớn đến mức chiếc nhẫn vừa đủ qua khớp sẽ lỏng lẻo, xoay tròn ở chân ngón, còn chiếc nhẫn vừa chân ngón thì không thể đưa qua khớp.
Nhẫn kim loại đã khó, nhẫn ngọc nguyên khối còn khó hơn vì không co giãn và không chỉnh được cỡ. Nhiều người lớn tuổi có chiếc nhẫn ngọc đeo từ thời trẻ, khi khớp chưa to; nhẫn vẫn nằm ở chân ngón nhiều năm nhưng không còn tháo ra được. Đó là tình huống cần để ý, vì khi có một đợt sưng tay, chiếc nhẫn trở thành vấn đề.
Nhẫn lỏng xoay ở chân ngón cũng gây phiền: mặt ngọc lật vào lòng bàn tay, va vào đồ vật khi cầm nắm, cạ vào ngón bên cạnh. Với nhẫn mặt ngọc, mặt bị lật xuống còn dễ bị gõ và mẻ.
Ngoài ra, tháo đeo nhiều lần qua một khớp to làm da ở khớp bị cọ xát. Người có da mỏng, nhất là người lớn tuổi, có thể thấy khớp đỏ hoặc trầy nhẹ sau một thời gian. Đây là lý do một số giải pháp ở phần dưới nhắm tới việc không phải ép nhẫn qua khớp mỗi ngày.
Kiểm tra bàn tay trước khi chọn
Trước khi tìm nhẫn, nên biết rõ khoảng chênh giữa khớp và chân ngón của chính ngón định đeo.
- Đo chu vi khớp ngón: quấn dải giấy mỏng qua chỗ to nhất của khớp, đánh dấu, đo bằng thước milimét.
- Đo chu vi chân ngón: quấn dải giấy ở chỗ nhẫn sẽ nằm, cũng đánh dấu và đo.
- Tính khoảng chênh. Nếu chỉ chênh vài milimét chu vi, miếng lót mềm thường là đủ. Nếu chênh nhiều hơn, cần một trong các giải pháp kỹ thuật ở phần sau.
- Đo vào buổi chiều, khi tay ở nhiệt độ phòng, và đo vài lần ở các ngày khác nhau.
- Đo cả các ngón khác. Có khi ngón bên cạnh có khoảng chênh ít hơn và là chỗ đeo dễ hơn.
Mang các số đo này đến thợ hoặc người bán, nói rõ đâu là số đo khớp, đâu là số đo chân ngón. Người có kinh nghiệm sẽ hiểu ngay bạn cần loại nhẫn nào.
Ví dụ giả định: chu vi khớp ngón áp út là 60 mm, chu vi chân ngón là 54 mm. Chiếc nhẫn phải có chu vi trong khoảng 60 mm mới qua khớp, nghĩa là ở chân ngón còn dư khoảng 6 mm chu vi, tương đương gần 2 mm đường kính. Mức dư như vậy đủ để nhẫn xoay tự do và lật mặt, và thường cần nhiều hơn một miếng lót mỏng để giữ.
Các cách giữ nhẫn cho bàn tay khớp to
Bảng dưới gom các giải pháp hay gặp. Phần lớn áp dụng cho nhẫn mặt ngọc có đai kim loại; với nhẫn ngọc nguyên khối, chỉ có hai cách đầu là dùng được.
| Cách | Dùng cho | Ưu điểm | Nhược điểm |
|---|---|---|---|
| Miếng lót mềm (silicone, nhựa dẻo) | Nhẫn nguyên khối và nhẫn có đai | Không đụng tới nhẫn, tháo ra được, dễ tìm và dễ thay | Chỉ bù được khoảng chênh nhỏ; bám bẩn, cần thay định kỳ |
| Nhẫn chặn đeo phía ngoài | Nhẫn nguyên khối và nhẫn có đai | Không sửa nhẫn; nhẫn chặn vừa khít giữ nhẫn ngọc không tuột | Nhẫn chặn cũng phải qua khớp; thêm một chiếc trên ngón |
| Hạt hoặc thanh chặn hàn trong lòng đai | Nhẫn có đai kim loại | Cố định, gọn, không cần nhớ lắp | Phải hàn; chỉ bù được mức vừa phải |
| Thanh chặn gập (lò xo) trong lòng đai | Nhẫn có đai kim loại | Gập lên khi qua khớp, bật xuống giữ ở chân ngón | Phải nhờ thợ gắn; cơ cấu nhỏ cần kiểm tra định kỳ |
| Đai có bản lề và khoá mở | Nhẫn có đai kim loại | Mở đai ra, đặt quanh chân ngón rồi khoá, không phải qua khớp | Làm phức tạp, cần thợ có kinh nghiệm; khoá phải được kiểm tra thường xuyên |
Tên gọi các chi tiết này có thể khác nhau giữa các tiệm. Khi hỏi, bạn có thể mô tả chức năng: "chi tiết giữ nhẫn không xoay khi khớp to hơn chân ngón". Người làm nghề sẽ đưa ra lựa chọn phù hợp với chiếc nhẫn cụ thể.
Với nhẫn ngọc nguyên khối: chọn cỡ và giữ nhẫn
Chọn theo khớp, không theo chân ngón. Chiếc nhẫn phải qua khớp với một chút lực, không phải dùng xà phòng. Đây là điều kiện không được bỏ qua, vì chiếc nhẫn ngọc không tháo ra được là rủi ro lớn hơn nhiều so với chiếc nhẫn hơi xoay.
Lòng nhẫn bo tròn qua khớp dễ hơn. Nhẫn có mép trong bo cong trượt qua khớp nhẹ hơn nhẫn mép vuông cùng đường kính. Khi chọn, thử cả hai kiểu nếu có.
Bản hẹp qua khớp dễ hơn bản rộng. Nhẫn bản rộng phải đi qua khớp trên một đoạn dài hơn, cảm giác chật hơn. Người khớp to thường thấy nhẫn bản vừa hoặc hẹp dễ đeo hơn.
Giữ nhẫn ở chân ngón bằng lót mềm hoặc nhẫn chặn. Lót mềm kẹp vào lòng nhẫn bù được khoảng chênh nhỏ. Nhẫn chặn bằng kim loại trơn mảnh, cỡ nhỏ hơn một chút, đeo sau nhẫn ngọc cũng giữ được nhẫn không tuột, miễn nhẫn chặn qua khớp được.
Không tự chế bằng vật cứng. Quấn dây kim loại, băng dính dày hay chèn mảnh nhựa cứng vào lòng nhẫn ngọc có thể làm xước ngọc, cấn da và làm nhẫn khó tháo khi cần. Chỉ dùng vật liệu mềm.
Nhẫn ngọc làm quà cho ông bà, bố mẹ lớn tuổi
Nếu bạn định tặng nhẫn ngọc cho người lớn tuổi trong nhà, hãy nghĩ trước tới bàn tay của họ. Một chiếc nhẫn ngọc nguyên khối đẹp nhưng không qua được khớp, hoặc qua được rồi xoay suốt ngày, sẽ sớm nằm trong hộp. Nhẫn mặt ngọc có đai kim loại, đặc biệt loại có thể gắn chi tiết giữ nhẫn, thường thực tế hơn cho bàn tay khớp to.
Lấy số đo một cách khéo léo: mượn một chiếc nhẫn người đó đang đeo vừa và đo đường kính trong, hoặc nhờ người trong nhà đo khớp và chân ngón. Nếu không có cách nào, chọn nhẫn có đai dễ chỉnh và hỏi trước người bán về việc chỉnh cỡ sau khi tặng.
Người lớn tuổi đeo nhẫn còn cần để ý vài điều khác: da mỏng dễ trầy khi kéo nhẫn qua khớp; tay dễ sưng khi trời nóng hay khi có bệnh; khi nằm viện thường phải tháo trang sức. Nhẫn dễ tháo vì thế quan trọng hơn nhẫn khít. Hãy nói chuyện với ông bà, bố mẹ về chuyện này khi tặng, để họ không cố giữ nhẫn trên tay trong những lúc nên tháo.
Khi khớp ngón đau hoặc thay đổi nhanh
Khớp ngón to do tuổi tác và do cấu trúc bàn tay thường thay đổi chậm qua nhiều năm. Nếu khớp ngón tay của bạn to lên nhanh, sưng, đau, nóng, cứng vào buổi sáng, hoặc ngón tay bắt đầu lệch hướng, đó là những dấu hiệu nên đi khám để biết nguyên nhân. Đừng chỉ nghĩ tới việc đổi nhẫn.
Trong thời gian khớp đang đau hoặc sưng, không nên cố đưa nhẫn qua khớp; lực ép và cọ xát lên khớp đang viêm có thể làm bạn đau thêm. Tạm đeo nhẫn ngọc như mặt dây bằng một sợi dây chắc, hoặc cất đi, cho tới khi tay đỡ hơn và bác sĩ không có lưu ý gì đặc biệt.
Với người đã có bệnh khớp được chẩn đoán, hỏi bác sĩ hoặc chuyên viên phục hồi chức năng về trang sức tay là hợp lý. Họ có thể lưu ý những điều riêng cho tình trạng của bạn, như tránh nhẫn ở những ngón đang bị ảnh hưởng nhiều, hoặc chọn kiểu nhẫn mở được để không phải ép qua khớp.
Đeo và tháo nhẫn qua khớp to mỗi ngày cho nhẹ nhàng
Người khớp to phải đưa nhẫn qua khớp mỗi lần đeo và tháo. Làm đúng cách giúp da quanh khớp đỡ trầy và nhẫn đỡ va đập.
- Đeo và tháo khi tay đang ấm và khô, không phải lúc vừa rửa nước lạnh hay vừa tập xong.
- Nếu cần, bôi một chút kem dưỡng mỏng lên khớp để da trơn hơn. Không dùng dầu nhiều vì nhẫn sẽ trơn và dễ rơi.
- Xoay nhẹ chiếc nhẫn khi đưa qua khớp, không đẩy thẳng. Dùng ngón tay kia giữ da ở phía trên khớp để da không bị cuốn theo nhẫn.
- Thực hiện trên một mặt phẳng có lót khăn mềm, không phải trên bồn rửa hay sàn gạch, để nếu nhẫn rơi cũng không vỡ.
- Sau khi đeo, kiểm tra chi tiết giữ nhẫn, như miếng lót hay thanh chặn, đã nằm đúng vị trí ở chân ngón chưa.
- Nếu một ngày thấy nhẫn qua khớp khó hơn thường lệ, đừng cố. Để hôm khác, khi tay bình thường trở lại.
Da quanh khớp của người lớn tuổi mỏng và dễ trầy. Nếu thấy khớp đỏ hoặc trầy sau nhiều lần đeo tháo, giảm số lần tháo trong ngày, hoặc chọn kiểu nhẫn có bản lề mở để không phải đưa qua khớp.
Câu hỏi thường gặp
Khớp ngón tay to thì nên chọn size nhẫn ngọc theo đâu?
Chọn theo khớp, vì nhẫn phải qua được khớp mới đeo vào và tháo ra được. Sau đó dùng thêm miếng lót mềm, nhẫn chặn hoặc chi tiết giữ nhẫn trên đai để nhẫn không xoay ở chân ngón. Không chọn nhẫn vừa chân ngón mà phải ép mạnh qua khớp.
Nhẫn có bản lề mở ra được là gì?
Đó là kiểu đai nhẫn kim loại có một khớp bản lề và một khoá nhỏ. Người đeo mở đai ra, đặt quanh chân ngón rồi khoá lại, không phải đưa nhẫn qua khớp. Kiểu này cần thợ có kinh nghiệm làm và khoá cần được kiểm tra thường xuyên.
Nhẫn ngọc nguyên khối có gắn được thanh chặn không?
Không, vì nhẫn ngọc nguyên khối không có phần kim loại để hàn chi tiết. Với loại này, chỉ dùng được miếng lót mềm kẹp vào lòng nhẫn hoặc nhẫn chặn kim loại mảnh đeo phía ngoài để giữ nhẫn ngọc không tuột.
Nhẫn ngọc lỏng xoay ở chân ngón có sao không?
Không nguy hiểm nhưng gây phiền: mặt ngọc lật vào lòng bàn tay, dễ va đập và mẻ, cạ vào ngón bên cạnh, dễ rơi khi rửa tay. Nên dùng một cách giữ nhẫn như lót mềm hay nhẫn chặn để nhẫn nằm yên.
Ông bà đeo nhẫn ngọc lâu năm không tháo ra được có cần lo không?
Nên để ý. Khi tay sưng vì bệnh, té ngã hay khi nằm viện, chiếc nhẫn không tháo được có thể gây khó khăn. Nếu nhẫn không còn xoay được hoặc da quanh nhẫn hằn sâu, nên hỏi nhân viên y tế về việc tháo nhẫn khi tay còn bình thường.
Khớp ngón đang đau có nên đeo nhẫn ngọc không?
Không nên cố đưa nhẫn qua khớp đang đau hoặc sưng, vì lực ép có thể làm đau thêm. Tạm đeo nhẫn như mặt dây hoặc cất đi, và đi khám nếu khớp sưng, đau, nóng hoặc thay đổi nhanh.