Đeo nhẫn ngọc chồng với nhẫn khác trên cùng một ngón được, nhưng cần biết vật nào cứng hơn vật nào: kim cương, đá sapphire, đá CZ cứng hơn ngọc nên có thể làm xước ngọc; ngọc lại cứng hơn vàng, bạc nên có thể làm mòn, xước bề mặt nhẫn kim loại. Vì vậy, xếp hai chiếc sát nhau mỗi ngày thì cả hai đều chịu thiệt ít nhiều, và cách xếp ảnh hưởng tới mức thiệt đó.
Bài này dành cho người đã có nhẫn cưới, nhẫn đính hôn hay nhẫn vàng quen đeo và muốn thêm một chiếc nhẫn ngọc mà không phải bỏ chiếc cũ. Bài đi qua chuyện độ cứng, thứ tự xếp, chọn nhẫn ngọc hợp để đeo chồng và vài phương án thay thế khi ngón tay không đủ chỗ. Phần nói về màu kim loại cạnh ngọc chỉ nhắc ngắn, vì đó là đề tài riêng.
Vật nào làm xước vật nào
Độ cứng theo thang Mohs cho biết vật nào có thể vạch xước vật nào: vật có số cao hơn vạch được vật có số thấp hơn. Các con số dưới đây là mức thường được nêu trong tài liệu đá quý, dùng để so sánh tương đối.
| Vật liệu | Độ cứng Mohs (xấp xỉ) | Khi cọ với ngọc phỉ thuý |
|---|---|---|
| Vàng, bạc (kể cả vàng tây) | khoảng 2,5 đến 3 | Ngọc làm xước, làm mòn kim loại; kim loại không làm xước ngọc, nhưng có thể để lại vệt kim loại mờ trên ngọc, lau được |
| Bạch kim | khoảng 4 đến 4,5 | Ngọc vẫn cứng hơn; bạch kim không làm xước ngọc |
| Ngọc phỉ thuý (jadeite) | khoảng 6,5 đến 7 | Hai chiếc ngọc cọ nhau có thể để lại vết trên nhau |
| Thạch anh, cát | khoảng 7 | Có thể làm xước ngọc |
| Đá CZ, đá tấm nhân tạo phổ biến | khoảng 8 đến 8,5 | Làm xước ngọc |
| Ruby, sapphire | khoảng 9 | Làm xước ngọc |
| Kim cương | 10 | Làm xước ngọc, và mép kim cương sắc có thể làm mẻ mép ngọc khi va |
Độ cứng chỉ nói về chuyện vạch xước. Ngọc phỉ thuý nổi tiếng không phải vì cứng nhất mà vì dai, nhờ cấu trúc tinh thể dạng sợi đan vào nhau, nên chịu va đập tốt hơn nhiều loại đá cứng hơn nó. Nhưng một mép đá cứng, sắc như kim cương cạ liên tục vào cùng một điểm trên ngọc thì vẫn để lại vết.
Nhẫn ngọc cạnh nhẫn cưới trơn bằng vàng
Đây là cặp phổ biến nhất. Nhẫn cưới trơn bằng vàng mềm hơn ngọc, nên khi hai chiếc cọ nhau, phần chịu thiệt chủ yếu là nhẫn vàng: cạnh nhẫn vàng mòn dần, bề mặt mờ đi ở phía tiếp giáp. Sau vài năm, bạn có thể thấy một bên cạnh nhẫn cưới bị vát mỏng. Phía nhẫn ngọc thường chỉ có vệt kim loại mờ, lau là hết.
Nếu bạn quý chiếc nhẫn cưới và muốn giữ nó lâu, có hai cách. Một là đặt nhẫn ngọc ở ngón khác hoặc tay khác. Hai là chọn nhẫn ngọc có viền kim loại hai bên, như nhẫn mặt ngọc gắn ổ viền hay nhẫn ngọc bọc đai vàng mảnh ở mép, để chỗ tiếp xúc là kim loại với kim loại, mòn đều cả hai bên và ít hơn.
Về thứ tự, nhiều gia đình có thói quen đeo nhẫn cưới ở vị trí sát lòng bàn tay, nhẫn khác đeo phía ngoài. Đây là thói quen, không phải quy định. Về mặt thực tế, chiếc nhẫn ở phía ngoài, gần khớp, là chiếc dễ tuột hơn; nếu nhẫn ngọc lỏng hơn nhẫn cưới, đặt nó ở trong và để nhẫn cưới chặn phía ngoài sẽ giữ nhẫn ngọc chắc hơn.
Một điểm nhỏ nữa: nhẫn cưới trơn thường có cạnh vuông hoặc cạnh bo. Cạnh bo tròn tiếp xúc với nhẫn ngọc trên một đường mảnh, ít cọ hơn; cạnh vuông áp phẳng vào thành nhẫn ngọc nên diện tích cọ lớn hơn. Nếu bạn đang định làm nhẫn cưới mới và biết sẽ đeo kèm nhẫn ngọc, chọn cạnh bo là một chi tiết đáng tính.
Nhẫn ngọc cạnh nhẫn kim cương, nhẫn đính đá
Đây là cặp cần cân nhắc nhất. Nhẫn đính hôn có viên chủ kim cương hoặc nhẫn có hàng đá tấm cứng hơn ngọc nhiều bậc. Khi đặt sát nhẫn ngọc, mép viên đá và chấu kim loại cạ vào mặt ngọc mỗi lần ngón tay cử động. Vết xước nhỏ tích lại thành một vùng mờ trên bề mặt ngọc ở chỗ tiếp xúc.
Nhẫn hàng đá tấm sát cạnh còn nguy hơn. Nhẫn kiểu một hàng đá tấm chạy dọc đai có các viên đá nằm sát mép. Đặt cạnh nhẫn ngọc, cả hàng đá như một dải giấy nhám. Nếu muốn đeo cặp này, nên có một chiếc nhẫn kim loại trơn mảnh ở giữa làm vách ngăn.
Ngọc cũng có thể làm hại nhẫn đính đá. Va chạm giữa ngọc và chấu kim loại giữ đá có thể làm chấu cong dần, viên đá lỏng ra theo thời gian. Không phải chỉ ngọc chịu thiệt.
Đeo khác tay là cách đơn giản nhất. Nhẫn đính hôn và nhẫn cưới ở tay trái, nhẫn ngọc ở tay phải, hoặc ngược lại. Hai bàn tay vẫn cân mà hai chiếc nhẫn không bao giờ chạm nhau.
Chọn nhẫn ngọc hợp để đeo chồng
Nếu bạn muốn đeo chồng trên một ngón, chiếc nhẫn ngọc được chọn nên có vài đặc điểm giúp việc xếp dễ hơn.
- Bản mảnh hoặc vừa. Hai chiếc bản rộng chồng nhau chiếm cả đốt ngón, ngón khó gập và nhẫn cấn vào nhau.
- Mặt thấp hoặc mặt phẳng. Nhẫn yên ngựa nhô cao chồng cạnh nhẫn khác dễ bị hai bên chèn, nghiêng.
- Thành nhẫn thẳng ở hai cạnh để hai chiếc áp sát nhau gọn, không chèn lên nhau.
- Cỡ khớp nhau. Hai chiếc nhẫn chồng nên có độ vừa tương đương; một chiếc lỏng một chiếc chật thì chiếc lỏng sẽ xoay và cạ liên tục.
- Màu kim loại của đai, nếu có, hợp với chiếc nhẫn kia. Vàng vàng cạnh vàng trắng vẫn đeo được, nhưng nhìn chung các món cùng tông kim loại trông liền mạch hơn. Chuyện màu kim loại nào hợp với màu ngọc nào được bàn riêng.
- Nhẫn ngọc nguyên khối mảnh có thể là lựa chọn đẹp nhưng cũng là chiếc dễ mẻ nhất khi va với kim loại cứng; nếu đeo chồng mỗi ngày, nhẫn mặt ngọc có viền kim loại bền hơn.
Trước khi đeo chồng thường xuyên, thử trong vài ngày và soi mép nhẫn ngọc mỗi tối dưới đèn. Nếu sau một tuần đã thấy vết mờ ở chỗ tiếp xúc, cách xếp đó không hợp.
Nhẫn chặn và nhẫn đệm: chiếc nhẫn kim loại mảnh ở giữa
Trong nghề kim hoàn có khái niệm nhẫn chặn, hay nhẫn bảo vệ: một chiếc nhẫn kim loại mảnh đeo phía ngoài để giữ chiếc nhẫn chính không tuột, hoặc đeo xen giữa hai chiếc nhẫn để chúng không cọ trực tiếp. Với nhẫn ngọc, nhẫn chặn bằng vàng hoặc bạch kim trơn mảnh có thể làm vách ngăn giữa ngọc và nhẫn đính đá.
Nhẫn chặn cũng có ích khi nhẫn ngọc hơi lỏng: đeo nhẫn ngọc trước, nhẫn chặn vừa khít sau, nhẫn ngọc không trượt ra khỏi ngón. Đây là cách nhiều người dùng với nhẫn ngọc thừa kế không vừa mà không muốn sửa.
Nhược điểm là ngón tay có thêm một chiếc nhẫn, ba chiếc trên một ngón có thể làm ngón khó gập và trông nặng. Hãy cân nhắc chiều dài ngón và độ rộng bản của cả ba chiếc. Nếu thấy vướng, quay lại phương án đơn giản nhất: mỗi chiếc nhẫn một ngón.
Nhẫn chặn không cần cầu kỳ. Một chiếc nhẫn trơn mảnh cùng màu kim loại với nhẫn cưới thường là đủ; chất liệu nào cũng được, miễn bề mặt trơn, cạnh bo tròn và không có đá đính.
Đeo nhẫn ngọc ở ngón bên cạnh: khoảng cách cũng quan trọng
Nhiều người không đeo chồng mà đặt nhẫn ngọc ở ngón kề nhẫn cưới, ví dụ nhẫn cưới ở ngón áp út, nhẫn ngọc ở ngón giữa cùng tay. Hai chiếc không chồng nhưng vẫn chạm nhau khi khép ngón, nhất là khi nhẫn có mặt hoặc có bản rộng. Mặt nhẫn ngọc ở ngón giữa có thể cạ vào cạnh nhẫn đính đá ở ngón áp út mỗi lần bạn nắm tay.
Thử khép bàn tay, nắm lại, rồi xoè ra trong khi đeo cả hai chiếc. Nếu nghe tiếng lách cách hay thấy hai mặt nhẫn chạm nhau, đó là dấu hiệu chúng sẽ cạ mỗi ngày. Có thể xoay vị trí: đưa nhẫn ngọc sang ngón trỏ, hoặc sang tay kia.
Một cách phối được nhiều người thích là chia hai tay theo tông: một tay mang các món kim loại sáng như nhẫn cưới, nhẫn kim cương; tay kia mang nhẫn ngọc cùng lắc hay vòng ngọc. Mỗi tay một câu chuyện, không món nào làm hại món nào, và tổng thể vẫn cân đối khi bạn đặt hai tay lên bàn.
Giữ hai chiếc nhẫn đeo chồng sạch và bền
Hai chiếc nhẫn sát nhau tạo ra một khe nhỏ giữa chúng, nơi xà phòng, kem tay, bụi và tế bào da tích lại nhanh hơn so với khi đeo một chiếc. Một nếp chăm sóc đơn giản giữ cho cả hai chiếc sáng và giúp bạn phát hiện hư hỏng sớm.
- Mỗi tuần tháo cả hai chiếc ra, ngâm riêng từng chiếc trong nước ấm pha vài giọt xà phòng dịu. Không ngâm chung trong một chén vì chúng sẽ va nhau.
- Chải nhẹ cạnh nhẫn, chỗ hai chiếc tiếp xúc, bằng bàn chải lông mềm. Đây là chỗ bẩn đọng nhiều nhất và cũng là chỗ dễ có vết xước nhất.
- Tráng sạch, lau khô bằng khăn mềm, rồi soi cạnh nhẫn ngọc dưới đèn sáng. Nghiêng nhẫn cho ánh sáng phản chiếu trên bề mặt để thấy vùng mờ hay vết vạch.
- Với nhẫn đính đá, kiểm tra chấu: lay nhẹ viên đá bằng đầu ngón tay, nghe xem có tiếng lạch cạch không. Chấu bị ngọc gõ vào lâu ngày có thể mở dần.
- Ghi lại những gì nhìn thấy, ví dụ chụp ảnh cạnh nhẫn mỗi tháng. So ảnh sau vài tháng sẽ cho biết cách xếp hiện tại có đang làm hại nhẫn hay không.
Nếu thấy mặt ngọc đã có vùng mờ do cọ, thợ có thể đánh bóng lại; việc này lấy đi một lớp rất mỏng của bề mặt, nên không nên để phải làm nhiều lần. Đổi cách xếp sớm vẫn tốt hơn đánh bóng nhiều lần.
Câu hỏi thường gặp
Đeo nhẫn ngọc chung ngón với nhẫn kim cương có bị xước không?
Có thể. Kim cương và các đá tấm cứng hơn ngọc nhiều nên cọ lâu sẽ để lại vết xước trên mặt ngọc ở chỗ tiếp xúc; mép kim cương còn có thể làm mẻ mép ngọc khi va. Nên đeo khác ngón, khác tay, hoặc có một nhẫn kim loại trơn mảnh làm vách ngăn.
Nhẫn ngọc có làm mòn nhẫn cưới bằng vàng không?
Có, vì ngọc cứng hơn vàng. Đeo sát nhau lâu năm, cạnh nhẫn vàng tiếp giáp với ngọc sẽ mòn và mờ dần. Nếu muốn giữ nhẫn cưới, đặt nhẫn ngọc ở ngón khác hoặc chọn nhẫn ngọc có viền kim loại ở mép để chỗ tiếp xúc là kim loại với kim loại.
Nhẫn cưới nên đeo trong hay ngoài nhẫn ngọc?
Nhiều gia đình có thói quen đeo nhẫn cưới sát lòng bàn tay, nhưng đó là thói quen chứ không phải quy định. Về thực tế, chiếc lỏng hơn nên ở trong và chiếc vừa khít ở ngoài để chặn, giúp cả hai chiếc không tuột khỏi ngón.
Hai chiếc nhẫn ngọc đeo chồng có sao không?
Hai chiếc ngọc có độ cứng tương đương nên cọ nhau có thể để lại vết trên cả hai, và va vào nhau dễ làm mẻ mép. Nếu muốn đeo hai chiếc ngọc, đặt chúng ở hai ngón khác nhau hoặc chọn chiếc có viền kim loại ở mép.
Nhẫn chặn là gì và có cần cho nhẫn ngọc không?
Nhẫn chặn là chiếc nhẫn kim loại mảnh đeo phía ngoài để giữ nhẫn chính không tuột, hoặc đeo xen giữa hai nhẫn để chúng không cọ nhau. Với nhẫn ngọc hơi lỏng hoặc khi đeo cạnh nhẫn đính đá, nhẫn chặn trơn mảnh là lựa chọn tiện.
Làm sao biết hai chiếc nhẫn đang cọ vào nhau quá nhiều?
Đeo thử vài ngày rồi soi mép nhẫn dưới đèn sáng, nghiêng nhẫn để nhìn phản chiếu. Vùng mờ, vệt kim loại hay vết xước li ti ở đúng chỗ tiếp giáp là dấu hiệu. Tiếng lách cách khi khép tay cũng cho biết hai chiếc đang chạm nhau.