Bản thân ngọc phỉ thuý hàng A không sợ nước sạch, nên tắm hay rửa tay khi đeo mặt ngọc không làm hại ngọc. Những lúc nên tháo là khi rủi ro đến từ thứ khác: va đập khi tập luyện, dây bị giật hoặc vướng, dây và khoen hỏng nhanh vì clo, nước biển, hoá chất tẩy rửa, và nguy cơ đánh rơi mặt ngọc ở nơi khó tìm lại như bể bơi, bãi biển. Khi ngủ, người lớn đeo được, nhưng nhiều người thấy tháo ra thì dây và cổ đều dễ chịu hơn.
Bài này xét từng hoạt động thường ngày, chỉ ra rủi ro thật nằm ở đâu và gợi ý cách làm hợp lý. Nếu mặt ngọc của bạn là ngọc từng qua xử lý, có keo, hoặc treo trên dây lụa, dây da, mức thận trọng cần cao hơn, bài sẽ nói rõ ở từng chỗ.
Tra nhanh: hoạt động nào nên giữ, hoạt động nào nên tháo
Bảng dưới là gợi ý chung cho mặt ngọc phỉ thuý trên dây kim loại hoặc dây dù. Mặt ngọc giá trị cao, chạm mảnh hoặc chưa rõ có qua xử lý hay không thì nên nghiêng về phía tháo.
| Hoạt động | Gợi ý | Rủi ro chính |
|---|---|---|
| Ngủ | Người lớn tuỳ thói quen; trẻ em không đeo | Dây xoắn, khoen chịu lực khi trở mình, cấn cổ |
| Tắm nước ấm | Giữ được | Cặn xà phòng bám, dây lụa và dây da hỏng nhanh |
| Tắm nước rất nóng, xông hơi | Nên tháo | Nhiệt cao làm yếu keo và ngọc từng qua xử lý; kim loại nóng |
| Bơi bể có clo | Nên tháo | Clo ăn mòn dây, khoen; rơi mất dưới nước |
| Tắm biển | Nên tháo | Cát mài mòn, sóng giật dây, khó tìm khi rơi |
| Tập tạ, gym | Nên tháo | Mặt ngọc kẹt giữa ngực và tạ, dây vướng máy |
| Chạy bộ, đi bộ | Đeo trong áo hoặc tháo | Mặt đung đưa đập vào ngực, mồ hôi |
| Bóng đá, võ, bóng rổ | Tháo | Dây bị giật, va chạm người, nguy hiểm cho cổ |
| Yoga, giãn cơ | Nên tháo | Tư thế lộn ngược làm mặt đập cằm, mặt |
| Nấu ăn, rửa bát, dọn nhà | Nên tháo hoặc đeo trong áo | Hoá chất tẩy, dầu mỡ, va vào nồi, bồn rửa |
Nguyên tắc dễ nhớ mà nhiều người làm trang sức hay khuyên: đeo trang sức vào sau cùng khi chuẩn bị ra ngoài, và tháo ra đầu tiên khi về nhà làm việc nặng. Áp dụng cho mặt ngọc cũng rất hợp.
Khi ngủ: người lớn tuỳ chọn, trẻ em thì không
Nhiều người đeo mặt ngọc cả ngày lẫn đêm nhiều năm mà không gặp chuyện gì. Nếu bạn đã quen và thấy dễ chịu, không có lý do ngọc học nào buộc bạn phải tháo. Tuy vậy, khi ngủ bạn trở mình hàng chục lần; mỗi lần dây bị kéo căng hoặc xoắn dưới gối, khoen và khoá chịu thêm lực. Dây mảnh, khoá yếu thường đứt vào ban đêm, và sáng ra người đeo tìm thấy mặt ngọc trong chăn, có khi dưới gầm giường.
Mặt ngọc to, dày nằm dưới ngực khi bạn nằm sấp có thể cấn và để lại vết hằn. Dây sợi có nút trượt đôi khi tự kéo ngắn dần khi bạn trở mình. Nếu thấy cổ khó chịu, thức dậy thấy dây xoắn, hay có vết đỏ chỗ dây chạm da, hãy thử tháo khi ngủ vài tuần để so sánh.
Với trẻ em, câu trả lời khác hẳn: không nên để trẻ nhỏ đeo dây cổ khi ngủ, dù là dây vàng, dây bạc hay dây sợi. Nguy cơ siết cổ, mắc vào thanh giường cũi và nguy cơ trẻ nuốt mặt hay hạt nhỏ khi dây đứt là có thật. Các khuyến cáo an toàn cho trẻ nhỏ ở nhiều nước đều nhấn mạnh điểm này, kể cả với các loại vòng cổ được quảng cáo dành riêng cho trẻ. Nếu gia đình muốn giữ một mặt ngọc làm kỷ niệm cho con, cách an toàn là để người lớn giữ hộ.
Khi tắm, gội và khi trời nóng ra nhiều mồ hôi
Nước sạch không làm hại ngọc phỉ thuý hàng A. Thứ cần lưu ý là xà phòng, sữa tắm, dầu gội và dầu xả. Chúng bám vào bề mặt ngọc thành lớp màng mỏng làm ngọc trông mờ, bám vào lỗ xỏ và khe chạm thành cặn. Nếu đeo khi tắm, bạn nên xả nước sạch qua mặt ngọc cuối buổi tắm và lau khô bằng khăn mềm.
Nước rất nóng, phòng xông hơi và bồn nước nóng là chuyện khác. Ngọc tự nhiên chịu được nhiệt độ sinh hoạt bình thường, nhưng ngọc từng qua xử lý bằng axit và bơm keo, hoặc mặt ngọc có chụp dán keo, có thể bị ảnh hưởng khi nóng lâu. Chuyển đột ngột từ rất nóng sang rất lạnh cũng không tốt cho một món đá đã có vết nứt sẵn. Vì không phải ai cũng chắc món ngọc của mình là hàng gì, tháo ra trước khi xông hơi là cách an toàn.
Mồ hôi chứa muối và chất béo. Nó không làm hại ngọc, nhưng làm dây bạc xỉn nhanh, làm dây da cứng và nứt, làm dây sợi bẩn và có mùi. Những ngày nóng ra nhiều mồ hôi, bạn nên lau mặt ngọc và dây bằng khăn ẩm vào cuối ngày, để khô trước khi cất.
Khi đi bơi và tắm biển: lý do chính là sợ mất
Nước bể bơi có clo. Clo không làm hại phỉ thuý, nhưng có thể ăn mòn dần các hợp kim vàng tuổi thấp và làm bạc xỉn nhanh, đặc biệt ở các mối hàn và khoen, những chỗ nhỏ chịu lực nhiều nhất. Một chiếc khoen yếu đi sau nhiều mùa bơi là một chiếc khoen dễ đứt bất ngờ.
Nước biển có muối, sóng và cát. Sóng có thể giật dây khi bạn lặn hay bị đánh ngã, còn cát lọt vào lỗ xỏ, vào khoá thì cứng như đá, cọ mòn dây. Nhưng lý do lớn nhất để tháo mặt ngọc trước khi xuống nước là nếu dây đứt hay khoá bung ở dưới nước, khả năng tìm lại gần như bằng không. Nước làm mắt bạn không thấy, mặt ngọc chìm và lẫn vào cát hay rơi vào cống thoát nước bể bơi.
Nếu đi du lịch biển, bạn nên để mặt ngọc trong két phòng hoặc túi kéo khoá cất trong vali trước khi ra bãi. Đừng gói mặt ngọc trong khăn tắm rồi để trên ghế bãi biển; rất nhiều món trang sức bị mất theo cách giũ khăn vô tình như vậy.
Khi tập thể thao: tuỳ môn mà rủi ro khác nhau
Tập tạ, máy gym. Khi đẩy tạ nằm hay gánh tạ, thanh tạ hoặc ghế có thể kẹp mặt ngọc vào ngực. Dây có thể vướng vào ròng rọc, tay nắm máy. Đây là môn nên tháo hẳn.
Chạy bộ, nhảy dây. Mặt ngọc đung đưa và đập vào xương ức theo từng bước. Va nhẹ không làm hại ngọc nhưng lâu dần gây khó chịu, và dây chịu giật liên tục. Đeo trong áo bó hoặc tháo ra.
Yoga, pilates, giãn cơ. Các tư thế cúi gập, trồng chuối khiến mặt ngọc rơi về phía mặt, có thể đập vào cằm, răng. Mặt to và dây dài càng dễ gặp chuyện này.
Bóng đá, bóng rổ, võ thuật, vật. Va chạm người với người, dây có thể bị nắm, giật. Dây chắc không đứt có thể gây tổn thương cổ; dây mảnh đứt thì mặt ngọc rơi trên sân. Nên tháo hoàn toàn.
Đạp xe, đi xe máy đường dài. Rủi ro thấp hơn, chủ yếu là mồ hôi và va khi ngã. Đeo trong áo là đủ với nhiều người; mặt ngọc lớn nên tháo khi đi đường dài hay địa hình xấu.
Khi làm việc nhà, làm vườn và việc tay chân
Việc nhà là lúc nhiều người quên mình đang đeo trang sức. Nước tẩy bồn cầu, nước tẩy dầu mỡ, thuốc tẩy javel và các chất tẩy có tính axit hay kiềm mạnh không phải thứ ngọc phỉ thuý tự nhiên sợ trong vài giây tiếp xúc, nhưng với ngọc từng qua xử lý, phần keo trong ngọc và keo gắn chụp có thể bị ảnh hưởng. Kim loại của dây, khoen, đặc biệt là bạc và vàng tuổi thấp, cũng có thể bị xỉn hoặc ăn mòn khi dính hoá chất mạnh. Đeo găng tay không giải quyết được chuyện này, vì mặt ngọc nằm ở cổ chứ không ở tay.
Khi nấu ăn, mặt ngọc lộ ra ngoài áo có thể đung đưa sát chảo dầu, nồi nước sôi khi bạn cúi xuống. Hơi dầu bám lên ngọc thành lớp nhờn khó rửa trong khe chạm. Khi rửa bát hay lau bồn rửa, mặt ngọc dễ gõ vào mép inox, mép đá bàn bếp; chỗ va thường là mép mỏng của mặt chạm.
Làm vườn, dọn kho, chuyển đồ đạc là những việc phải cúi, bê, với nhiều; dây dễ vướng vào cành cây, góc thùng, tay nắm tủ. Đất cát bám vào khoen và lỗ xỏ cũng là chất mài mòn. Với những việc như vậy, cách đơn giản nhất là tháo mặt ngọc trước khi bắt đầu, đặt vào chỗ cố định như phần dưới gợi ý, rồi đeo lại khi đã rửa tay, thay áo.
Những người làm nghề phải dùng tay nhiều như thợ cơ khí, thợ điện, nhân viên y tế, đầu bếp, thợ làm tóc nên cân nhắc có một bộ trang sức riêng cho giờ làm, hoặc đeo mặt ngọc vào trong áo đồng phục. Quy định của nơi làm việc về trang sức, nếu có, luôn là điều cần làm theo trước tiên.
Tạo thói quen tháo và cất mặt ngọc an toàn
Phần lớn các lần mất trang sức không xảy ra khi đang đeo, mà khi tháo ra để tạm ở đâu đó. Một thói quen cố định giúp bạn tránh gần hết các trường hợp này.
- Chọn một chỗ cố định trong nhà để đặt mặt ngọc khi tháo: một đĩa nhỏ lót vải, một hộp có nắp. Không đặt trên mép bồn rửa, cạnh lỗ thoát nước hay trên bàn bếp.
- Khi ra ngoài tập luyện, đi bơi, mang theo một túi vải nhỏ có dây rút hoặc hộp nhỏ, cho mặt ngọc vào túi rồi mới cho vào ngăn kéo khoá của ba lô.
- Đeo mặt ngọc sau khi đã thoa kem dưỡng, xịt nước hoa và để chúng khô. Tháo mặt ngọc trước khi làm việc nhà có dùng nước tẩy, thuốc tẩy hay dầu mỡ.
- Sau mỗi lần đeo ở môi trường nhiều mồ hôi, nước biển hay clo, rửa mặt ngọc và dây bằng nước sạch, lau khô rồi mới cất.
- Mỗi lần tháo, liếc qua khoen và khoá. Thói quen nhìn trong ba giây này giúp phát hiện khoen mòn, khoá lỏng trước khi nó gây chuyện.
Nếu bạn là người hay quên, một mẹo đơn giản là chụp ảnh chỗ vừa cất mặt ngọc mỗi lần đi xa. Nghe có vẻ thừa, nhưng ở khách sạn, nhà người thân, đó là cách nhanh nhất để không bỏ quên món đồ.
Câu hỏi thường gặp
Ngọc phỉ thuý có sợ nước không?
Ngọc phỉ thuý hàng A không sợ nước sạch. Thứ cần tránh là nước rất nóng kéo dài, hoá chất tẩy rửa, và với ngọc từng qua xử lý hoặc có phần dán keo thì càng cần cẩn thận. Dây đeo và khoen thường là phần chịu ảnh hưởng của nước nhiều hơn ngọc.
Đeo mặt ngọc khi ngủ có làm ngọc hỏng không?
Ngọc không hỏng vì bạn ngủ. Rủi ro nằm ở dây và khoen bị kéo, xoắn khi trở mình, và chuyện mặt cấn vào người. Người lớn tuỳ chọn; trẻ em thì không nên đeo dây cổ khi ngủ vì nguy cơ siết cổ và nuốt hạt nhỏ.
Đi bơi một lần có làm dây vàng hỏng không?
Một lần thì thường không thấy gì. Clo tác động tích luỹ, chủ yếu trên vàng tuổi thấp và các mối hàn, khoen mảnh. Lý do quan trọng hơn để tháo khi bơi là nguy cơ dây đứt dưới nước và mất luôn mặt ngọc.
Mặt ngọc bị đập vào ngực khi chạy có sao không?
Va nhẹ như vậy thường không làm hại ngọc, vì phỉ thuý dai và cơ thể mềm. Nhưng dây và khoen chịu giật liên tục, và mặt ngọc to có thể làm bạn khó chịu. Đeo trong áo thể thao bó sát hoặc tháo ra là đủ.
Rửa bát khi đeo mặt ngọc có sao không?
Nếu mặt ngọc nằm trong áo thì ít ảnh hưởng. Mặt ngọc lộ ra dễ dính nước rửa bát, dầu mỡ và va vào bồn rửa, nồi chảo. Nước tẩy mạnh và thuốc tẩy javel là thứ nên tránh hẳn. Đơn giản nhất là đeo trong áo hoặc tháo ra khi làm bếp.
Xông hơi khi đang đeo mặt ngọc có nguy hiểm không?
Với ngọc hàng A thì rủi ro thấp, nhưng kim loại dây và khoen nóng lên có thể gây khó chịu trên da, và ngọc từng qua xử lý, phần dán keo có thể bị ảnh hưởng. Vì khó chắc món của mình là hàng gì, tháo ra trước khi xông hơi là cách hợp lý.