Hoa tai nụ ngọc phổ biến từ khoảng 5 đến 10 ly (milimét). Nụ 5 đến 6 ly kín đáo, gần như không lộ từ xa; 7 đến 8 ly là cỡ đeo hằng ngày phổ biến nhất, đủ thấy màu ngọc khi nói chuyện; từ 9 đến 10 ly trở lên là nụ nổi bật, hợp dịp hoặc người dái tai rộng. Dáng tròn vồng cho ánh ngọc đẹp nhất; ổ viền ôm quanh ít vướng hơn ổ chấu.
Bài này đi vào chi tiết riêng của nụ ngọc, kiểu hoa tai được đeo nhiều nhất: từng cỡ trông thế nào trên tai thật, các dáng nụ, cách nhìn ổ dưới góc người đeo hằng ngày, cách giữ nụ đeo liền sạch sẽ, và vài lưu ý khi chọn nụ ngọc cho bé gái. Chuyện chọn hai viên khớp màu thành một đôi có bài riêng trong danh mục này.
Nụ ngọc từng cỡ trông thế nào khi đeo
Cảm nhận dưới đây là với dái tai cỡ trung bình, nhìn ở khoảng cách nói chuyện. Dái tai nhỏ thì nụ trông to hơn, dái tai rộng thì trông nhỏ hơn.
| Cỡ nụ | Trên tai trông như | Thường hợp với |
|---|---|---|
| 5 ly | Một chấm màu nhỏ, chỉ thấy rõ khi đứng gần | Lỗ thứ hai, thứ ba; trẻ em; người thích rất kín đáo |
| 6 ly | Nhỏ, gọn, thấy màu khi nhìn gần | Đi học, môi trường đồng phục, đeo liền |
| 7 ly | Vừa phải, thấy rõ ở khoảng cách bàn làm việc | Đeo hằng ngày, đi làm |
| 8 ly | Rõ ràng, màu ngọc hiện lên ở khoảng cách nói chuyện | Đeo hằng ngày lẫn dịp nhẹ, cỡ được chọn nhiều |
| 9 – 10 ly | Nổi bật, chiếm phần lớn dái tai nhỏ | Dái tai rộng, dịp lễ, người thích điểm nhấn |
| Trên 10 ly | Rất nổi, có cảm giác nặng | Theo dịp; cần chốt đỡ lực tốt |
Kích thước ghi trên hoa tai thường là đường kính viên ngọc, chưa tính viền kim loại. Nụ ổ viền dày có thể trông to hơn một ly so với con số ghi. Khi mua qua mạng, hỏi tổng đường kính kể cả ổ.
Dáng nụ: tròn vồng, dẹt, bầu dục hay có chạm
Dáng phổ biến nhất là nụ tròn mài vồng, mặt trên cong như nửa hạt đậu. Độ vồng giúp ánh sáng đi vào và phản xạ trở lại, làm màu ngọc trông sâu và có một vệt sáng chạy trên đỉnh nụ khi bạn cử động. Nụ vồng cao trông "mọng" hơn nhưng nhô ra khỏi dái tai nhiều hơn; nụ vồng thấp gọn hơn, hợp đeo khi ngủ hay đội mũ.
Nụ dẹt, mài phẳng mặt trên, cho cảm giác hiện đại, hình học; màu ngọc trên nụ dẹt thường trông nhạt hơn một chút so với nụ vồng cùng chất, vì ánh sáng ít bị gom lại. Nụ bầu dục, nụ giọt nước nằm ngang hay đứng tạo hướng nhìn, có thể dùng để cân với dáng mặt như bài về dáng mặt đã gợi ý.
Một số nụ được chạm hình nhỏ như bông hoa, chiếc lá, con vật. Ở cỡ nụ, chi tiết chạm rất nhỏ, chỉ thấy khi nhìn sát; từ xa nụ chạm trông như một chấm màu có kết cấu. Nụ chạm có nhiều khe nhỏ, cần vệ sinh kỹ hơn nụ trơn nếu đeo liền.
Nhìn ổ giữ nụ dưới góc người đeo hằng ngày
Ổ chấu. Bốn hoặc sáu chấu kim loại nhỏ ôm lấy viên ngọc. Ổ chấu để lộ nhiều ngọc nhất, ánh sáng đi vào từ nhiều phía. Nhược điểm là đầu chấu có thể móc vào sợi len, khăn voan, tóc, và theo thời gian chấu có thể mòn hoặc bị bẻ cong làm viên ngọc lỏng.
Ổ viền. Một vành kim loại ôm trọn chu vi viên ngọc. Ít móc, bảo vệ mép ngọc khỏi va chạm, hợp đeo liền và đeo khi ngủ. Phần ngọc nhìn thấy nhỏ hơn một chút, và viền dày làm nụ trông to hơn.
Đáy kín hay đáy hở. Với ngọc có độ trong, đáy hở cho ánh sáng đi qua từ phía sau, màu ngọc sáng hơn; đáy kín làm màu trầm hơn nhưng bụi bẩn khó lọt vào. Chi tiết kỹ thuật của ổ và cách thợ làm thuộc về chế tác; ở đây bạn chỉ cần biết mỗi kiểu sẽ đổi ánh ngọc và độ vướng ra sao.
Mối nối thân chốt. Lật nụ ra sau, nhìn chỗ thân chốt gắn vào ổ. Mối hàn gọn, thân chốt thẳng, vuông góc với mặt nụ là dấu hiệu làm cẩn thận. Thân chốt lệch làm nụ nằm nghiêng trên tai.
Chiều dài thân chốt. Thân chốt quá ngắn với dái tai dày thì chốt sau khó đẩy vào sâu, dễ tuột; quá dài thì đầu chốt chọc vào cổ khi nằm nghiêng. Người dái tai dày nên hỏi thân chốt dài hơn.
Nụ ngọc đeo liền: giữ sạch thân chốt và lỗ tai
Nụ ngọc là kiểu hoa tai nhiều người đeo liền cả tháng, cả năm không tháo. Điều này không có hại cho ngọc, nhưng quanh thân chốt và trong lỗ tai sẽ tích tụ bã nhờn, tế bào da chết, dầu gội, tạo thành cặn và có mùi. Lỗ tai bị ngứa, đỏ nhẹ quanh thân chốt nhiều khi là do lớp cặn này chứ không phải do kim loại.
Một thói quen tốt là tháo nụ ra mỗi tuần một lần, rửa thân chốt và chốt sau bằng nước ấm pha chút xà phòng dịu, dùng bàn chải mềm chải nhẹ quanh ổ, xả sạch và lau khô. Lỗ tai cũng nên được rửa sạch khi tắm. Không ngâm nụ ngọc trong cồn, nước rửa trang sức có hoá chất hay dung dịch tẩy, vì ngọc từng qua xử lý và lớp keo gắn (nếu có) có thể bị ảnh hưởng.
Nếu lỗ tai thường xuyên ngứa đỏ, có mụn nước đúng chỗ thân chốt mỗi lần đeo, đó có thể là dị ứng kim loại, thường là với niken. Khi đó nên tháo hoa tai và hỏi bác sĩ da liễu; chuyện chọn kim loại thân chốt cho người dị ứng được bàn ở danh mục kim loại đi với ngọc.
Màu ngọc ở cỡ nụ: vì sao nụ nhỏ trông nhạt hơn mặt lớn
Cùng một khối ngọc, phần làm mặt dây to và phần làm nụ nhỏ có thể trông khác màu rõ rệt. Lý do là màu của ngọc trong mắt người phụ thuộc vào quãng đường ánh sáng đi qua nó: khối càng dày, ánh sáng đi càng xa trong ngọc, màu càng đậm. Nụ nhỏ, mỏng có quãng đường ngắn, nên màu thường nhạt hơn.
Vì vậy khi chọn nụ ngọc, nếu bạn muốn màu lục rõ trên tai, cần chọn viên có màu đậm hơn mức bạn tưởng khi nhìn trên khay. Ngược lại, viên nụ trông vừa phải trên khay có thể gần như trắng khi đeo trên dái tai sáng màu, nhìn từ khoảng cách nói chuyện.
Ổ kim loại cũng ảnh hưởng. Ổ đáy hở cho ánh sáng phía sau lọt qua, nụ trông sáng và trong; ổ đáy kín, nhất là đáy vàng vàng, có thể phản ánh kim loại vào ngọc làm màu ấm lên. Nụ ngọc tím nhạt và ngọc băng trong đặc biệt nhạy với điều này. Chuyện màu kim loại nào hợp màu ngọc nào được bàn kỹ ở danh mục kim loại đi với ngọc.
Nụ ngọc ở trường học và nơi làm việc có quy định trang phục
Nhiều trường học, bệnh viện, nhà máy, nhà hàng và cơ quan có quy định riêng về trang sức trong giờ làm, giờ học. Có nơi chỉ cho đeo nụ nhỏ sát tai, có nơi yêu cầu tháo hết vì lý do an toàn thực phẩm, vệ sinh hoặc an toàn máy móc. Nụ ngọc nhỏ ổ viền thường là kiểu được chấp nhận rộng nhất, nhưng quy định của nơi bạn học, bạn làm vẫn là điều cần theo trước tiên.
Ở những môi trường có máy móc quay, dây curoa, hoặc nơi phải đội mũ, đeo tai nghe bảo hộ, ngay cả nụ nhỏ cũng có thể vướng hoặc cấn. Với nhân viên y tế và người làm bếp, rửa tay thường xuyên và đeo khẩu trang liên tục khiến hoa tai dễ bị chạm, dễ bám bẩn. Nếu được phép đeo, chọn nụ thấp, ổ viền, chốt chắc; nếu không, có thể tháo ra cất trong hộp nhỏ suốt ca làm.
Với học sinh, ngoài quy định của trường, nên nhớ những giờ thể dục, bơi lội, các môn có va chạm là lúc nên tháo hoa tai. Cha mẹ có thể chuẩn bị cho con một hộp đựng nhỏ để con tự cất, thay vì nhét vào túi quần dễ rơi mất.
Kiểm một đôi nụ ngọc trước khi mua
Nụ ngọc nhỏ nên dễ bị bỏ qua những chi tiết quan trọng. Vài bước dưới đây chỉ mất vài phút.
- Đặt hai nụ cạnh nhau trên nền trắng dưới ánh sáng tự nhiên, so màu, độ trong và độ vồng. Hai viên khác nhau thấy rõ sẽ lộ ngay khi đeo.
- Soi từng viên bằng đèn pin điện thoại xem có vết nứt cắt ngang không. Vết nứt trên viên ngọc nhỏ khó thấy nhưng ảnh hưởng độ bền.
- Lật ra sau xem mối hàn, thân chốt thẳng không, có ren không nếu là chốt vặn.
- Kiểm ổ: chấu đều, ôm sát, không có chấu nào bị bẻ cong; viền khép kín, không hở mép.
- Đeo thử, đẩy chốt vào, kéo nhẹ ra để cảm nhận độ chặt. Nhìn nghiêng xem nụ đứng thẳng hay chúi.
- Hỏi rõ kim loại thân chốt và ổ, chính sách đổi chốt, sửa ổ sau này, và giữ hoá đơn ghi đầy đủ.
Nếu người bán có giấy giám định cho ngọc, hãy đọc xem giấy cấp cho từng viên hay cho cả đôi, và mô tả có khớp với món bạn cầm trên tay không. Giám định và hàng A, B, C là đề tài riêng, ở đây chỉ nhắc rằng nụ nhỏ không có nghĩa là không cần giấy tờ.
Nụ ngọc cho bé gái: nhỏ, chắc và luôn để ý
Nhiều gia đình bấm lỗ tai cho bé gái từ nhỏ và chọn nụ ngọc làm đôi hoa tai đầu tiên. Nụ ngọc nhỏ 4 đến 5 ly, ổ viền ôm kín, không có chấu nhọn là kiểu hợp với trẻ, vì ít móc vào quần áo, chăn gối và ít cạnh cứa vào da.
Rủi ro lớn nhất với trẻ nhỏ không phải ngọc mà là chốt sau. Chốt bướm nhỏ có thể tuột, và trẻ nhỏ hay cho mọi thứ vào miệng, có thể hóc hoặc nuốt chốt hay cả chiếc nụ. Chốt vặn ren hoặc chốt có khoá an toàn giảm đáng kể nguy cơ này. Người lớn nên kiểm hoa tai của bé mỗi ngày, nhất là sau khi ngủ dậy và sau khi tắm.
Lỗ tai mới bấm của trẻ cần được chăm theo hướng dẫn của nơi bấm, không thay hoa tai trước khi lỗ lành. Nếu lỗ tai sưng đỏ, chảy dịch hoặc trẻ quấy khóc, kéo tai, nên đưa trẻ đi khám. Có bấm lỗ cho trẻ hay không, bấm lúc mấy tuổi là quyết định của mỗi gia đình; nếu băn khoăn, bạn có thể hỏi bác sĩ nhi khoa.
Câu hỏi thường gặp
Nụ ngọc 8 ly có quá to cho người dái tai nhỏ không?
Với dái tai nhỏ, nụ 8 ly chiếm phần lớn dái tai và trông khá nổi, nhưng chưa đến mức quá. Nếu thích kín đáo, 6 đến 7 ly sẽ cân hơn. Thử đeo trực tiếp là cách chắc nhất, vì độ vồng và kiểu ổ cũng làm cảm nhận thay đổi.
Nụ ngọc đeo liền khi tắm, ngủ có sao không?
Với nụ ổ viền, chốt chắc, nhiều người đeo liền không vấn đề. Nên tháo ra rửa mỗi tuần để lỗ tai và thân chốt sạch. Nụ ổ chấu cao có thể móc vào gối và cấn khi nằm nghiêng, nên cân nhắc tháo khi ngủ.
Nụ ngọc tròn vồng và nụ dẹt, loại nào lên màu đẹp hơn?
Với cùng chất ngọc, nụ tròn vồng thường lên màu sâu hơn vì ánh sáng được gom và phản xạ lại. Nụ dẹt cho vẻ hiện đại nhưng màu thường nhạt hơn đôi chút. Chọn theo phong cách bạn thích.
Chấu ổ nụ ngọc bị cong thì có nguy hiểm không?
Chấu cong có thể làm viên ngọc lỏng và rơi ra khỏi ổ, đồng thời đầu chấu dễ móc vào tóc, len. Nên ngưng đeo và nhờ tiệm chỉnh chấu sớm. Đừng tự bóp chấu bằng kìm vì có thể làm mẻ mép ngọc.
Bé gái mấy tuổi thì đeo được nụ ngọc?
Không có độ tuổi chuẩn chung, tuỳ quyết định của gia đình sau khi bấm lỗ và lỗ đã lành. Quan trọng hơn là chọn nụ nhỏ, ổ kín, chốt an toàn, và người lớn kiểm hoa tai mỗi ngày vì nguy cơ trẻ nuốt chốt hay nụ.
Nụ ngọc có cần giấy giám định không?
Nụ nhỏ thường rẻ công hơn mặt hay vòng, nhưng vẫn có thể là ngọc đã qua xử lý hoặc đá khác giống ngọc. Nếu món đồ có giá trị đáng kể, giấy giám định hoặc cam kết ghi rõ trên hoá đơn giúp bạn biết mình mua gì. Chi tiết về giám định thuộc các trang chuyên đề.