Người không bấm lỗ tai vẫn đeo được hoa tai ngọc bằng các kiểu kẹp: kẹp lò xo có bản lề, kẹp vặn ốc chỉnh được lực ép, kẹp chữ U bằng kim loại đàn hồi, hoặc kiểu ôm vành tai. Kẹp giữ hoa tai bằng lực ép lên dái tai, nên hai giới hạn cần biết là sức nặng (ngọc nặng làm kẹp trượt và chúi) và thời gian đeo (ép lâu gây đau).
Bài dành cho người chưa từng bấm lỗ, người đã để lỗ tai liền lại, và người mua hoa tai ngọc làm quà cho mẹ, cho bà mà không chắc họ có lỗ tai. Bài so các kiểu kẹp, giải thích vì sao kẹp đeo lâu bị đau và cách giảm, cách chọn kẹp vừa dái tai, chuyện đổi một đôi hoa tai xỏ lỗ sang kẹp, và một lưu ý an toàn với hoa tai nam châm.
Các kiểu hoa tai kẹp hay gặp
Mỗi kiểu kẹp có cảm giác đeo và khả năng giữ khác nhau. Một số đôi hoa tai ngọc được làm sẵn bằng kẹp; số khác có thể nhờ thợ chuyển đổi.
| Kiểu kẹp | Cơ chế | Lực ép | Hợp với |
|---|---|---|---|
| Kẹp lò xo bản lề | Một tấm đỡ phía sau gập lại nhờ lò xo, kẹp dái tai vào mặt hoa tai | Cố định, khá mạnh | Nụ ngọc to, hoa tai có mặt rộng phía trước |
| Kẹp vặn ốc | Một ốc nhỏ có đệm tròn vặn vào áp lên mặt sau dái tai | Chỉnh được | Người dái tai nhạy, cần chỉnh vừa lực |
| Kẹp chữ U, kẹp ống | Khung kim loại đàn hồi uốn chữ U, trượt vào dái tai | Nhẹ đến vừa | Nụ nhỏ, giọt rất nhẹ; trông gần giống hoa tai xỏ lỗ |
| Ôm vành tai | Vòng kim loại hở ôm vào vành tai, không cần lỗ | Nhẹ | Điểm ngọc nhỏ, phong cách trẻ |
| Móc vắt tai | Khung cong vắt qua đỉnh tai, phần ngọc treo phía trước | Không ép | Hoa tai dài nhẹ, chụp ảnh, dự lễ |
| Nam châm | Hai mảnh nam châm hút nhau qua dái tai | Tuỳ nam châm | Nụ rất nhẹ; có lưu ý an toàn riêng |
Phần lớn hoa tai ngọc kẹp bán sẵn là kiểu lò xo bản lề hoặc kẹp vặn, vì hai kiểu này giữ được viên ngọc có sức nặng. Kẹp chữ U và ôm vành hợp với món nhỏ, nhẹ.
Vì sao hoa tai kẹp đeo lâu bị đau
Kẹp giữ hoa tai bằng cách ép dái tai giữa hai mặt. Lực ép đủ để giữ hoa tai thì cũng đủ để làm mô mềm ở dái tai bị nén. Sau một thời gian, máu lưu thông kém ở vùng bị ép, dái tai bắt đầu tê, nhức, có khi đỏ. Cảm giác này thường tăng dần theo giờ, và nhiều người thấy đau nhất ngay lúc tháo kẹp ra, khi máu chảy về.
Mức độ đau phụ thuộc vào lực ép, diện tích tiếp xúc và độ dày dái tai. Đệm nhỏ ép mạnh lên một điểm gây đau nhanh hơn đệm rộng ép đều. Dái tai mỏng chịu lực kém hơn dái tai dày. Hoa tai càng nặng thì kẹp càng phải ép mạnh để không trượt, và vì ngọc phỉ thuý có tỷ trọng khoảng 3,3, nặng hơn nhiều vật liệu hoa tai khác cùng cỡ, hoa tai ngọc kẹp thường cần lực ép lớn hơn hoa tai nhựa hay thuỷ tinh trông to tương đương.
Vì vậy hoa tai ngọc kẹp hợp nhất khi đeo vài giờ cho một dịp, không phải đeo từ sáng đến tối. Nếu bạn cần đeo lâu, chọn ngọc nhỏ, nhẹ và kẹp có đệm rộng, có lớp lót mềm.
Giới hạn sức nặng: khi nào kẹp không giữ nổi viên ngọc
Kẹp giữ hoa tai bằng ma sát giữa đệm và da. Khi hoa tai nặng, nhất là khi phần nặng treo phía dưới hoặc nhô ra phía trước, nó tạo lực xoay kéo kẹp trượt xuống mép dái tai, hoặc làm hoa tai chúi ra trước. Người đeo phải chỉnh lại liên tục, và đến một lúc, kẹp tuột ra.
Nụ ngọc tròn cỡ vừa, giọt ngọc ngắn nhẹ là những thiết kế kẹp giữ tốt. Hoa tai dài nhiều tầng, giọt ngọc to treo dưới một kẹp nhỏ thường không ổn: hoặc phải ép rất mạnh gây đau, hoặc trượt. Với những thiết kế dài, móc vắt qua đỉnh tai có thể là lựa chọn tốt hơn kẹp, vì sức nặng được đỡ bởi cả vành tai chứ không chỉ bởi dái tai.
Khi thử hoa tai ngọc kẹp ở tiệm, hãy đeo rồi lắc đầu nhẹ, cúi xuống, quay đầu nhanh vài lần. Nếu kẹp trượt dù chỉ một chút, đeo cả buổi sẽ trượt nhiều hơn. Thử đeo ít nhất mười lăm phút trước khi quyết định, vì cảm giác ép thường chỉ rõ sau vài phút.
Chọn và chỉnh kẹp cho vừa dái tai
Một chiếc kẹp vừa là chiếc giữ được hoa tai mà bạn quên là mình đang đeo. Vài bước sau giúp tới gần điều đó.
- Xác định vị trí muốn hoa tai nằm, thường là giữa dái tai, nơi lỗ tai thường được bấm. Kẹp đặt quá sát mép dưới dễ trượt, quá cao gần sụn thì đau.
- Với kẹp vặn, bắt đầu vặn lỏng, đặt vào tai rồi vặn chặt dần tới khi hoa tai không trượt khi lắc đầu nhẹ, dừng lại ở đó, không vặn thêm.
- Với kẹp lò xo, nếu lực ép quá mạnh, nhờ tiệm nới nhẹ lò xo hoặc dán thêm lớp đệm mềm; đừng tự bẻ bản lề.
- Dùng đệm silicon hoặc miếng lót mềm cho kẹp, loại bán riêng để dán vào mặt đệm. Đệm mềm tăng ma sát và giảm áp lực điểm.
- Đeo thử ở nhà một hai giờ trước khi đeo cho một sự kiện dài. Nếu thấy tê, nhức, tháo ra vài phút rồi đeo lại.
- Đổi bên hoặc xoay vị trí kẹp lên xuống vài milimét trong ngày để không ép mãi một điểm.
Dái tai sưng, đổi màu tím tái hoặc đau kéo dài sau khi tháo kẹp là dấu hiệu kẹp quá chặt hoặc đeo quá lâu. Ngưng đeo đôi đó một thời gian; nếu dái tai không trở lại bình thường, nên đi khám.
Đeo hoa tai kẹp cùng kính, khẩu trang, mũ bảo hiểm và điện thoại
Hoa tai kẹp có phần đỡ phía sau dái tai, chiếm chỗ ngay nơi gọng kính, quai khẩu trang và quai mũ thường đi qua. Gọng kính đè lên vành tai thường không chạm kẹp ở dái tai, nhưng quai khẩu trang vắt sau tai có thể vướng vào tấm đỡ kẹp lò xo, mỗi lần tháo khẩu trang là một lần kẹp bị kéo. Nếu bạn đeo khẩu trang nhiều trong ngày, loại khẩu trang buộc sau đầu hoặc có móc nối sau gáy sẽ đỡ vướng hơn.
Mũ bảo hiểm là trường hợp khó nhất. Vành mũ và đệm mút có thể ép lên kẹp, làm dái tai đau thêm, và khi tháo mũ, kẹp dễ bị kéo tuột. Với người đi xe máy hằng ngày, hoa tai ngọc kẹp hợp hơn khi đeo sau khi đã tới nơi, cất trong hộp nhỏ ở túi xách lúc di chuyển.
Nghe điện thoại áp tai với kẹp lò xo nụ to có thể kêu cạch vào màn hình và đẩy kẹp lệch. Nhiều người đeo kẹp quen dần chuyển điện thoại sang tai bên kia hoặc dùng tai nghe. Tóc dài thả cũng là thứ hay quấn vào bản lề kẹp lò xo; vén tóc sau tai hoặc buộc lên vào những ngày đeo kẹp sẽ đỡ hơn.
Những chi tiết này nghe vụn vặt, nhưng chính chúng quyết định một đôi hoa tai ngọc kẹp có được đeo thường xuyên hay không. Thử đeo đôi kẹp trong một buổi sinh hoạt bình thường của bạn, với kính, khẩu trang và điện thoại, trước khi đeo cho một dịp quan trọng.
Ba ví dụ giả định
Các tình huống dưới đây là ví dụ giả định, cho thấy cùng là hoa tai ngọc kẹp nhưng lựa chọn rất khác nhau tuỳ người.
- Bà Lan chưa từng bấm lỗ tai, được cháu tặng đôi nụ ngọc 8 ly xỏ lỗ. Thợ chuyển sang kẹp vặn có đệm silicon. Bà đeo vào ngày giỗ, ngày Tết, mỗi lần vài giờ, vặn vừa đủ không trượt, thấy dễ chịu.
- Chị Hà có lỗ tai đã liền từ lâu, muốn đeo giọt ngọc dài trong đám cưới em gái. Kẹp lò xo không giữ nổi giọt dài, cứ trượt; chị chọn móc vắt qua đỉnh tai, giọt ngọc treo phía trước, đeo trọn buổi tiệc không đau.
- Bạn Vy thích phong cách trẻ, không muốn bấm lỗ, mua hai chiếc ôm vành tai bằng bạc có điểm ngọc nhỏ, đeo hằng ngày ở vành tai, cộng một đôi kẹp chữ U nụ ngọc nhỏ cho dái tai vào những ngày đi làm.
Điểm chung là không có kiểu kẹp tốt nhất, chỉ có kiểu hợp với sức nặng viên ngọc, với dái tai và với thời gian bạn định đeo.
Đổi hoa tai ngọc xỏ lỗ sang kẹp
Một tình huống khá phổ biến: được tặng hoặc thừa kế đôi hoa tai ngọc xỏ lỗ, trong khi người nhận không bấm lỗ hay lỗ tai đã liền. Phần lớn đôi nụ ngọc và giọt ngọc có thể được thợ chuyển sang kẹp bằng cách cắt bỏ thân chốt và hàn một bộ kẹp vào mặt sau.
Việc này cần lưu ý chuyện nhiệt. Hàn kim loại tạo nhiệt cao tại chỗ; với ổ gắn sát viên ngọc, thợ có kinh nghiệm thường tháo ngọc ra trước khi hàn hoặc dùng biện pháp tản nhiệt. Ngọc từng qua xử lý tẩy và bơm keo đặc biệt nhạy với nhiệt, có thể bị ố hoặc rạn. Khi gửi làm, bạn nên hỏi thợ sẽ bảo vệ viên ngọc thế nào, và chụp ảnh đôi hoa tai trước khi giao.
Cũng nên cân nhắc kích thước: một nụ ngọc nhỏ xíu gắn lên kẹp có đệm to phía sau có thể trông mất cân đối và khó giữ. Với nụ rất nhỏ, kẹp chữ U hoặc chuyển hẳn sang làm một món khác như mặt dây nhỏ, nhẫn nhỏ có khi hợp lý hơn. Những phương án làm lại trang sức ngọc cũ được bàn ở danh mục riêng.
Hoa tai nam châm và chuyện an toàn trong nhà có trẻ nhỏ
Hoa tai nam châm giữ bằng lực hút giữa hai mảnh nam châm nhỏ đặt ở hai mặt dái tai. Ưu điểm là không cần lỗ, không cần kẹp ép mạnh. Nhược điểm là lực giữ với nụ ngọc có sức nặng thường không đủ, dễ trượt, và các mảnh nam châm nhỏ rất dễ rơi lạc.
Điều quan trọng hơn là an toàn cho trẻ nhỏ. Nam châm nhỏ, đặc biệt là loại nam châm đất hiếm có lực hút mạnh, rất nguy hiểm nếu trẻ nuốt từ hai viên trở lên: chúng có thể hút nhau qua thành ruột và gây tổn thương nghiêm trọng. Đây là cảnh báo mà nhiều cơ quan y tế và an toàn sản phẩm đã đưa ra. Nếu trong nhà có trẻ nhỏ, hãy cất hoa tai nam châm ngoài tầm với, đếm đủ số mảnh sau mỗi lần tháo, và nếu nghi trẻ đã nuốt nam châm, đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay, không chờ triệu chứng.
Người đang dùng máy tạo nhịp tim hoặc thiết bị y tế cấy ghép nên hỏi bác sĩ trước khi đeo các món trang sức có nam châm sát đầu, cổ, ngực trong thời gian dài.
Câu hỏi thường gặp
Hoa tai ngọc kẹp có trông khác hoa tai xỏ lỗ không?
Nhìn từ phía trước thì gần như không khác, nhất là với nụ ngọc và giọt ngắn. Khác biệt nằm phía sau dái tai, nơi có tấm đỡ hoặc ốc vặn. Với hoa tai dài, kẹp có thể làm phần treo nằm hơi xa mặt dái tai hơn một chút.
Đeo hoa tai kẹp bao lâu thì nên tháo ra?
Không có con số chung, vì tuỳ lực ép và dái tai mỗi người. Nhiều người đeo thoải mái vài giờ. Khi bắt đầu thấy tê, nhức, nên tháo ra cho tai nghỉ vài phút. Đừng cố đeo tiếp khi đã đau, vì có thể gây bầm.
Kẹp vặn hay kẹp lò xo dễ chịu hơn?
Kẹp vặn thường dễ chịu hơn vì bạn chỉnh được lực ép vừa đủ. Kẹp lò xo có lực cố định, có thể quá chặt với dái tai mỏng hoặc quá lỏng với dái tai dày. Lót đệm silicon giúp cả hai kiểu đỡ đau hơn.
Mua hoa tai ngọc tặng mẹ mà không biết mẹ có lỗ tai không thì làm sao?
Cách khéo là hỏi người thân hoặc nhìn ảnh gần đây. Nếu không chắc, chọn đôi mà tiệm có thể đổi giữa xỏ lỗ và kẹp, hoặc tặng một món khác như mặt dây nhỏ. Nhiều tiệm cho đổi kiểu chốt trong thời gian nhất định sau khi mua.
Ôm vành tai có làm đau sụn tai không?
Ôm vành tai nhẹ thường không đau nếu vừa cỡ. Loại quá chặt ép lên sụn có thể gây đau sau một thời gian. Nên chọn loại có thể bóp nhẹ để chỉnh độ ôm, và tháo ra khi thấy khó chịu.
Có nên đi bấm lỗ tai để đeo hoa tai ngọc cho tiện?
Đó là lựa chọn cá nhân, không có câu trả lời đúng cho mọi người. Nếu quyết định bấm, nên chọn nơi đảm bảo vệ sinh, làm theo hướng dẫn chăm lỗ mới, và đợi lỗ lành hẳn mới đeo hoa tai ngọc nặng.