Với phần lớn nam giới, một mặt dây ngọc vừa vặn dài khoảng 3–4 cm, tức cỡ một đến gần hai đốt ngón tay, dày đủ để cầm không thấy mỏng manh, treo trên dây xích hoặc dây dù có độ dài để mặt nằm dưới hõm cổ chừng một gang tay nhỏ. Khổ người càng lớn, mặt có thể to hơn; nhưng điều quyết định vẻ gọn gàng là tỷ lệ giữa mặt, dây và cổ, chứ không phải kích thước tuyệt đối.
Nhiều người nghĩ nam giới phải đeo mặt ngọc thật to cho "ra dáng đàn ông". Thực tế, mặt quá to so với khổ người làm món ngọc trông như vật nặng treo trước ngực, lắc mạnh mỗi khi cúi người và dễ va vào cạnh bàn. Bài này đi qua bốn quyết định khi chọn mặt dây ngọc cho nam: cỡ mặt, độ dày, kiểu dây và độ dài dây. Ý nghĩa các hình chạm là chủ đề khác; ở đây chỉ bàn chuyện đeo cho hợp người và bền món.
Mặt ngọc nam theo độ tuổi: tuổi đôi mươi, trung niên và lớn tuổi
Ở tuổi đôi mươi, nhiều bạn nam muốn mặt ngọc trông như một món phụ kiện chứ không như đồ "của bố". Mặt nhỏ, dáng hình học đơn giản, treo trên dây dù đen hoặc xích thép mảnh, đeo ngoài áo phông là kiểu dễ hoà vào trang phục thường ngày. Ngọc màu nhạt, ngọc trắng, ngọc băng, hay ngọc đen trơn cũng được nhiều người trẻ chọn vì không quá "truyền thống". Quan trọng là mặt đủ bền cho nhịp sinh hoạt nhiều vận động.
Ở tuổi trung niên, mặt ngọc thường gắn với công việc ổn định, các dịp gia đình, gặp gỡ đối tác. Mặt cỡ vừa, màu lục rõ hơn, dây vàng hoặc dây kim loại trắng chắc chắn là lựa chọn quen thuộc. Người ở tuổi này cũng hay nhận mặt ngọc làm quà từ vợ con, nên chuyện đổi dây cho hợp người đeo, chứ không giữ nguyên dây tặng kèm, đáng được tính đến.
Với nam giới lớn tuổi, ưu tiên là nhẹ và dễ tháo. Khoá dây nhỏ khó cài với ngón tay kém linh hoạt; khoá to hơn, khoá nam châm có chốt an toàn, hay dây dù có nút trượt đủ rộng để chui qua đầu sẽ đỡ phải nhờ người khác. Mặt ngọc nặng treo lâu trên cổ người cao tuổi có thể gây mỏi, nên giảm cỡ mặt so với thời trẻ cũng là điều bình thường. Nếu ông đi viện, phẫu thuật, chụp chiếu, nhân viên y tế thường yêu cầu tháo trang sức; người nhà nên biết cách mở khoá để giữ giúp.
Cỡ mặt ngọc theo khổ người nam: một bảng ước lượng
Không có tiêu chuẩn chung cho cỡ mặt ngọc. Bảng dưới là cách ước lượng của nhiều thợ và người bán lâu năm, đo theo chiều dài mặt (không tính khoen). Hãy coi đó là điểm khởi đầu để thử, không phải luật.
| Khổ người | Chiều dài mặt dễ đeo | Ghi chú khi thử |
|---|---|---|
| Người mảnh, cổ thon, vai hẹp | Khoảng 2–3 cm | Mặt dẹt, cạnh bo tròn; tránh mặt dày cục |
| Người tầm trung | Khoảng 3–4 cm | Dải dễ chọn nhất, hợp cả đeo trong áo lẫn ngoài áo |
| Người vai rộng, ngực dày | Khoảng 4–5 cm | Mặt to vừa phải vẫn cân; dây cũng nên dày hơn |
| Người rất cao lớn | Có thể trên 5 cm | Kiểm cân nặng mặt, vì mặt to thường nặng và lắc mạnh |
Cách thử nhanh tại nhà: cắt một miếng bìa cứng đúng cỡ mặt bạn định chọn, dán băng dính vào một sợi dây, mặc chiếc áo hay mặc nhất rồi đứng trước gương cách khoảng hai mét. Từ khoảng cách đó, bạn thấy được tỷ lệ giống người đối diện thấy. Miếng bìa trông lọt thỏm thì tăng cỡ, trông như cái thẻ treo thì giảm cỡ.
Một lưu ý: số đo trên ảnh bán hàng thường chụp cận, khiến mặt ngọc 3 cm trông như 5 cm. Luôn hỏi số đo bằng milimét và so với đồng xu hay đốt ngón tay của chính bạn.
Độ dày và dáng mặt: vì sao mặt ngọc nam thường dày hơn
Mặt ngọc nữ hay được mài mỏng để ánh sáng xuyên qua, khoe độ trong. Mặt ngọc nam thì nhiều người chọn dày hơn, vì hai lý do thực tế. Thứ nhất, mặt dày nhìn chắc tay, hợp khổ người lớn. Thứ hai, nam giới thường vận động mạnh hơn, đeo mặt ngọc khi đi xe máy, khuân đồ, chơi thể thao, nên mặt dày chịu va đập tốt hơn mặt mỏng có chi tiết chạm thủng. Phỉ thuý (jadeite) dai nhờ cấu trúc sợi đan xen, nhưng dai không có nghĩa không vỡ: một cú va vào cạnh kim loại vẫn có thể làm mẻ góc hoặc nứt chân lỗ xỏ.
Dáng mặt mà nam giới hay chọn thường đơn giản về hình khối: mặt chữ nhật, mặt vuông bo góc, mặt tròn dẹt có lỗ giữa (kiểu bình an khấu), mặt trơn hình giọt nước dày, mặt bài phẳng có viền. Những dáng này có ít điểm yếu, cạnh bo tròn nên ít mẻ, và hợp với nhiều kiểu áo. Mặt chạm nhiều chi tiết nhỏ, cành lá mảnh, chạm thủng sâu đẹp nhưng cần đeo cẩn thận hơn, hợp với dịp ít vận động.
Khi cầm mặt ngọc trên tay, hãy nhìn nghiêng để thấy độ dày thật, rồi xem chỗ khoan lỗ xỏ dây. Phần ngọc quanh lỗ xỏ quá mỏng là điểm dễ nứt nhất khi mặt bị giật mạnh. Với mặt nam, phần "cổ" ngọc quanh lỗ nên dày dặn, và lỗ được khoan cách mép một khoảng đủ chắc. Việc đánh giá kỹ một mặt chạm thuộc phạm vi chuyên sâu hơn; ở đây chỉ cần bạn biết nhìn chỗ đó trước khi đeo hằng ngày.
Kiểu dây cho mặt ngọc nam: năm lựa chọn hay gặp
Dây xích kim loại mắt dày. Xích mắt cáo, mắt xích Cuba, xích hạt bi cỡ vừa là lựa chọn phổ biến. Xích chắc, đeo được lâu, hợp mặt ngọc có khoen kim loại. Nên chọn xích có khoá chắc và độ dày tương xứng mặt; xích quá mảnh dưới mặt nặng dễ đứt, xích quá thô lấn mặt ngọc.
Dây dù, dây sáp đen hoặc nâu. Dây dù tết tay mang vẻ mộc, nhẹ, êm cổ, hợp người ít đeo trang sức kim loại. Dây dù không gây dị ứng kim loại, nhưng thấm mồ hôi và cần thay định kỳ khi sờn. Màu đen và nâu sẫm làm nổi ngọc xanh, ngọc trắng.
Dây da. Dây da tròn hợp phong cách thường ngày, nhưng da kỵ nước và mồ hôi lâu ngày, dễ cứng, nứt. Nếu đi bơi hay tập nặng, dây da xuống cấp nhanh hơn dây dù.
Dây bạc. Bạc có màu trắng hợp ngọc lục nhạt, ngọc trắng, ngọc đen. Bạc xỉn theo thời gian, nhất là khi tiếp xúc mồ hôi; cần lau thường xuyên để không bẩn sang khoen và mặt ngọc.
Dây thép không gỉ hoặc titan. Hai chất liệu này bền, ít xỉn, nhẹ, giá dễ chịu hơn kim loại quý. Chúng hợp người đeo cả ngày, đi làm công trường, hay tắm biển. Một số người vẫn có thể kích ứng với thép tuỳ thành phần; nếu da đỏ ngứa, nên gặp bác sĩ da liễu.
Độ dài dây: để mặt ngọc nằm đúng chỗ trên ngực nam
Độ dài dây chuyền nam thường dao động trong khoảng 50–60 cm, với 55 cm là mức nhiều người thấy vừa. Ở độ dài này, mặt ngọc nằm dưới hõm cổ chừng một gang tay nhỏ, trên khoảng giữa ngực. Người cổ to hoặc ngực dày cần dây dài hơn để mặt không bị kéo lên sát cổ; người mảnh có thể dùng dây ngắn hơn một chút.
Cách đo đơn giản: dùng một sợi dây vải hay dây sạc điện thoại vòng qua cổ, để rơi tự nhiên tới chỗ bạn muốn mặt ngọc nằm, đánh dấu rồi đo bằng thước dây. Cộng thêm phần khoen và chiều dài mặt, vì mặt ngọc treo thấp hơn điểm cuối của dây. Nếu bạn hay đeo trong áo, chỗ nằm của mặt nên tránh hàng khuy sơ mi để không cộm và không cọ vào khuy nhựa.
Dây dù có nút trượt cho phép chỉnh dài ngắn tuỳ ngày. Đó là một ưu điểm lớn với nam giới thay đổi trang phục nhiều: mặc áo phông cổ tròn thì kéo ngắn để mặt nằm ngay dưới cổ áo, mặc sơ mi mở cổ thì nới ra cho mặt rơi vào khoảng hở. Dây xích kim loại cố định độ dài, nhưng nhiều tiệm có thể gắn thêm đoạn nối ngắn nếu bạn muốn hai nấc độ dài.
Mặt ngọc, khoen và dây: tính cân cho cả bộ
Mặt ngọc nam thường nặng hơn mặt nữ. Cả bộ chỉ đeo bền khi mặt, khoen và dây cân nhau. Bảng dưới là các cặp thường gặp và chỗ cần để ý.
| Tổ hợp | Điểm mạnh | Chỗ cần để ý |
|---|---|---|
| Mặt dày nặng + xích mảnh | Trông thanh | Dây dễ đứt ở khoá hoặc mắt yếu; khoen mảnh dễ mở miệng |
| Mặt dày nặng + xích dày tương xứng | Chắc, cân đối | Cả bộ nặng; người không quen sẽ thấy mỏi cổ ban đầu |
| Mặt vừa + dây dù tết | Nhẹ, êm, ít dị ứng | Dây cần thay khi sờn; kiểm nút thắt và chỗ dây đi qua lỗ ngọc |
| Mặt có khoen kim loại + dây dù | Linh hoạt đổi dây | Khoen cần đủ rộng cho dây dù đi qua mà không cọ mép |
| Mặt xỏ thẳng dây qua lỗ ngọc | Gọn, không kim loại | Mép lỗ ngọc cọ dây; dây mảnh dễ mòn đứt ở đó |
Nếu mặt ngọc của bạn chưa có khoen, việc gắn khoen kim loại hay xỏ dây thẳng là quyết định đáng cân nhắc. Khoen giúp đổi dây dễ dàng và giảm ma sát giữa dây với ngọc, nhưng khoen ôm quá chặt có thể tạo lực lên mép lỗ. Người thợ quen làm ngọc sẽ chọn khoen có lòng đủ rộng.
Sau vài tháng đeo, hãy kiểm khoen và khoá dây: khoen có hé miệng không, khoá có lỏng không, dây có đoạn nào mòn sáng bất thường không. Đây là những chỗ hỏng trước nhất.
Màu dây, màu kim loại và màu ngọc: phối cho mặt nam không bị chói
Màu dây ảnh hưởng nhiều đến cảm nhận về món ngọc. Dây đen làm ngọc xanh nổi rõ và có vẻ mạnh mẽ, hợp phong cách đơn giản. Dây nâu cho vẻ ấm, mộc, hợp ngọc vàng ngả mật hay ngọc trắng. Dây vàng vàng tạo cảm giác sang trọng, truyền thống, nhưng nếu xích dày và mặt ngọc lớn thì tổng thể dễ trông nặng. Dây kim loại trắng (bạc, thép, vàng trắng) hiện đại, hợp ngọc lục nhạt, ngọc trắng, ngọc đen.
Nam giới thường đeo đồng hồ, nhẫn cưới, khoá thắt lưng. Không bắt buộc mọi kim loại trên người phải cùng màu, nhưng giữ một màu chủ đạo thường giúp tổng thể gọn. Nếu đồng hồ và nhẫn cưới đều màu trắng, một dây mặt ngọc kim loại trắng hoặc dây dù đen sẽ hài hoà hơn xích vàng dày. Nếu bạn quen đồ vàng, chọn mặt ngọc có khoen vàng và dây vàng vừa phải.
Một lưu ý về độ bóng: xích bóng gương và mặt ngọc bóng kính cùng phản sáng dễ khiến món đồ chói dưới nắng. Một số người nam thích xích mờ, xích chải xước, hoặc dây dù để mặt ngọc là điểm sáng duy nhất.
Những lỗi hay gặp khi nam giới chọn mặt ngọc lần đầu
Các lỗi dưới đây không làm hỏng ngọc ngay, nhưng làm món đồ khó đeo và nhanh bị cất vào ngăn kéo.
- Chọn mặt quá to theo cảm giác "cho ra dáng", rồi thấy vướng khi cúi, khi lái xe, và cất đi sau vài tuần.
- Treo mặt nặng lên xích mảnh tặng kèm, dây đứt ở khoá trong lúc đang đi đường.
- Chọn mặt chạm thủng mảnh mai để đeo hằng ngày khi làm việc tay chân, rồi bị gãy chi tiết.
- Không đo độ dài, mặt nằm ngay hàng khuy sơ mi, cộm và lộ hình dưới áo.
- Mua qua ảnh mà không hỏi số đo, nhận hàng thấy mặt nhỏ hoặc to khác hẳn hình dung.
- Dùng dây da cho người hay ra mồ hôi, đi bơi, dây cứng và nứt sau một mùa hè.
- Không kiểm khoen định kỳ, khoen hé miệng dần và mặt rơi lúc nào không hay.
Cách tránh các lỗi trên đều đơn giản: thử bằng bìa trước khi chọn cỡ, chọn dây tương xứng mặt, đo độ dài theo chiếc áo bạn mặc nhiều nhất, và nhìn khoen mỗi tháng một lần. Một mặt ngọc vừa vặn là món bạn quên mình đang đeo, chứ không phải món bạn phải nhớ để giữ.
Câu hỏi thường gặp
Mặt ngọc nam nên to bao nhiêu thì vừa?
Với người tầm trung, mặt dài khoảng 3–4 cm là dải dễ đeo nhất. Người mảnh có thể chọn 2–3 cm, người vai rộng có thể lên 4–5 cm. Cách chắc nhất là cắt miếng bìa đúng cỡ và thử trước gương với áo bạn hay mặc.
Nam giới nên đeo mặt ngọc bằng dây vàng hay dây dù?
Cả hai đều phổ biến. Dây vàng hay xích kim loại chắc, sang, hợp người quen đồ kim hoàn. Dây dù nhẹ, êm, không gây dị ứng kim loại, chỉnh được độ dài, nhưng cần thay khi sờn. Chọn theo thói quen và công việc của người đeo.
Dây chuyền mặt ngọc nam dài bao nhiêu cm?
Phần lớn nam giới đeo trong khoảng 50–60 cm, nhiều người thấy 55 cm vừa. Người cổ to, ngực dày cần dài hơn. Đo bằng một sợi dây thử vòng qua cổ, đánh dấu chỗ muốn mặt nằm rồi cộng phần khoen và chiều dài mặt.
Mặt ngọc mỏng có hợp với nam không?
Có thể đeo, nhưng mặt mỏng kém chịu va đập hơn và trông nhẹ trên khổ người lớn. Nếu bạn vận động nhiều, mặt dày dặn với cạnh bo tròn sẽ yên tâm hơn. Mặt mỏng hợp người mảnh hoặc dùng cho dịp ít vận động.
Đeo mặt ngọc nặng lâu ngày có mỏi cổ không?
Một bộ mặt dày cùng xích dày có thể khiến người chưa quen thấy nặng cổ trong vài ngày đầu. Nếu cảm giác này kéo dài, hãy giảm cỡ dây hoặc chuyển sang dây dù nhẹ hơn. Không nên chịu đựng một món đeo gây khó chịu mỗi ngày.
Có nên xỏ thẳng dây qua lỗ mặt ngọc không cần khoen?
Được, nhất là với dây dù hay dây sáp. Cách này gọn và không có kim loại, nhưng mép lỗ ngọc sẽ cọ vào dây nên dây mòn nhanh ở chỗ đó. Kiểm đoạn dây quanh lỗ thường xuyên và thay trước khi nó sờn hẳn.