Hoa tai ngọc có thể nặng tai hơn bạn nghĩ, vì ngọc phỉ thuý có tỷ trọng khoảng 3,3, nặng hơn thạch anh, thuỷ tinh hay ngọc trai cùng kích thước. Nụ ngọc nhỏ chỉ nặng chưa tới một gam mỗi chiếc và hầu như không ai thấy nặng; nhưng hoa tai giọt to, hoa tai dài nhiều tầng có thể nặng vài gam mỗi chiếc, đủ để kéo dái tai xuống và làm mỏi sau vài giờ.
Cảm giác nặng còn tuỳ dái tai mỗi người: dày hay mỏng, lỗ bấm cao hay thấp, đã đeo trang sức nặng nhiều năm hay chưa. Bài này hướng dẫn cách ước cân nặng của một chiếc hoa tai ngọc trước khi mua, dấu hiệu cho thấy đôi hoa tai đang quá nặng với tai bạn, các loại chốt giúp đỡ lực, và thói quen đeo để dái tai không bị giãn hay tổn thương về lâu dài.
Vì sao hoa tai ngọc thường nặng hơn hoa tai đá khác cùng cỡ
Tỷ trọng là tỷ số giữa khối lượng của một vật và khối lượng của nước cùng thể tích. Phỉ thuý (jadeite) có tỷ trọng quanh 3,3, nghĩa là một centimét khối ngọc nặng khoảng 3,3 gam. Thạch anh và thuỷ tinh thông thường chỉ quanh 2,5 đến 2,7, ngọc trai khoảng 2,7. Như vậy với cùng kích thước, viên ngọc phỉ thuý nặng hơn viên thạch anh chừng một phần tư, nặng hơn thuỷ tinh thông thường gần một phần ba.
Ngoài ra, hoa tai ngọc hay được làm dày để bảo vệ ngọc và để màu lên đậm. Một giọt ngọc mỏng như lá thì màu nhạt và dễ mẻ; người thợ thường để giọt ngọc dày vừa phải, và điều đó cộng thêm trọng lượng. Phần kim loại, như khoen, chụp, viền bọc, cũng góp thêm, nhất là với vàng, kim loại nặng hơn ngọc nhiều lần.
Điều này không có nghĩa hoa tai ngọc là lựa chọn kém. Nó chỉ có nghĩa là với hoa tai ngọc, bạn nên chú ý tới kích thước và cách gắn nhiều hơn so với hoa tai nhựa hay thuỷ tinh trông to tương đương.
Ước cân nặng một chiếc hoa tai ngọc
Cách ước: nhân dài, rộng, dày (tính bằng centimét) để ra thể tích hình hộp bao quanh viên ngọc, nhân thêm khoảng 0,5 đến 0,6 cho hình tròn, giọt có góc bo, rồi nhân 3,3. Bảng dưới là các ví dụ giả định, chưa tính phần kim loại.
| Viên ngọc (ví dụ giả định) | Kích thước (mm) | Thể tích ước (cm³) | Cân nặng ngọc ước |
|---|---|---|---|
| Nụ tròn nhỏ | 6 × 6 × 3 | Khoảng 0,06 | Khoảng 0,2 gam |
| Nụ tròn vừa | 9 × 9 × 4,5 | Khoảng 0,2 | Khoảng 0,6 – 0,7 gam |
| Giọt nước ngắn | 14 × 9 × 5 | Khoảng 0,35 | Khoảng 1,1 – 1,2 gam |
| Giọt dài | 22 × 12 × 6 | Khoảng 0,8 | Khoảng 2,5 – 2,7 gam |
| Thanh ngọc dài | 35 × 8 × 6 | Khoảng 0,9 | Khoảng 3 gam |
Thêm phần kim loại: chốt, khoen, viền vàng có thể cộng từ vài phần mười gam tới hơn một gam mỗi chiếc. Khi mua thật, hỏi người bán cân từng chiếc trên cân tiểu ly là cách chắc chắn nhất; nhiều tiệm vàng, tiệm ngọc sẵn sàng làm việc này.
Bao nhiêu là nặng với tai bạn
Không có ngưỡng chung. Không có con số được công nhận rộng rãi cho biết bao nhiêu gam là quá nặng. Dái tai dày, nhiều mô, lỗ bấm ở giữa dái tai chịu được nhiều hơn dái tai mỏng, lỗ bấm sát mép dưới. Người đã quen đeo hoa tai nặng nhiều năm cũng cảm nhận khác người mới đeo.
Cảm giác là thước đo đầu tiên. Nếu sau một hai giờ bạn thấy dái tai mỏi, nóng, hay muốn đưa tay đỡ hoa tai, đôi đó đang nặng với tai bạn, ít nhất là cho việc đeo cả ngày.
Nhìn lỗ tai trong gương. Khi đeo, nếu lỗ tai bị kéo thành một khe dài, dái tai trĩu xuống thấy rõ, hoặc hoa tai chúi về phía trước vì phần nặng kéo, đó là dấu hiệu chiếc hoa tai quá nặng so với chỗ đỡ.
Nhìn lỗ tai khi đã tháo. Lỗ tai bình thường là một chấm tròn nhỏ. Sau nhiều năm đeo trang sức nặng, lỗ có thể thành vệt dài hoặc hình giọt. Đây là thay đổi từ từ, khó đảo ngược, nên phòng từ sớm tốt hơn.
Đo bằng so sánh. Cân một đôi hoa tai bạn đeo thấy thoải mái cả ngày. Dùng nó làm chuẩn riêng: đôi mới nặng hơn đáng kể thì dành cho dịp, nhẹ hơn hoặc tương đương thì có thể đeo hằng ngày.
Chốt và cách gắn giúp hoa tai đỡ nặng
Với hoa tai có thân chốt xuyên qua lỗ, chốt sau đóng vai trò như một chiếc đĩa đỡ. Chốt bướm nhỏ chỉ ôm thân chốt, toàn bộ sức nặng dồn vào mép dưới lỗ tai. Chốt đĩa lớn, loại có một đĩa nhựa hay kim loại rộng phía sau, phân bổ lực lên một vùng da rộng hơn và giữ hoa tai đứng thẳng, không chúi về trước. Với nụ ngọc to hoặc giọt ngọc gắn trên nụ kim loại, đổi sang chốt đĩa lớn thường giúp đỡ mỏi rõ rệt.
Với hoa tai móc câu, phần móc vòng qua lỗ tai và sức nặng dồn vào điểm tiếp xúc nhỏ ở mép trên của móc. Móc kim loại mảnh trên một hoa tai nặng có thể cứa vào lỗ tai. Móc dày hơn, cong đều, hoặc móc có khoá gập (kiểu khoá bấm phía sau dái tai) phân bổ lực tốt hơn.
Vị trí điểm treo cũng quan trọng. Hoa tai có điểm treo ngay ở lỗ tai, viên ngọc thả thẳng xuống, nặng ít hơn về cảm giác so với hoa tai có phần nặng nhô ra phía trước, vì phần nhô ra tạo lực kéo xoay dái tai. Nụ ngọc to gắn trên một thân chốt ngắn, nếu chốt sau không đỡ, sẽ chúi viên ngọc xuống và làm dái tai bị kéo nghiêng.
Lỗ ở vành tai và tai nhiều lỗ: càng lên cao càng nên nhẹ
Nhiều người bấm thêm lỗ thứ hai, thứ ba ở dái tai, hoặc bấm lên phần sụn vành tai. Khi đeo hoa tai ngọc ở những vị trí này, cần nhớ một điều: phần dái tai thấp nhất là chỗ mô mềm, dày, chịu sức nặng tốt nhất; càng lên cao, mô càng mỏng hoặc chuyển sang sụn, ít đàn hồi hơn. Hoa tai nặng ở lỗ cao dễ làm lỗ bị kéo nghiêng và gây khó chịu.
Với lỗ thứ hai, thứ ba trên dái tai, nụ ngọc nhỏ và khoen ngọc mảnh là lựa chọn hợp lý. Đặt món nặng nhất ở lỗ thấp nhất, món nhẹ dần khi lên cao, cũng là cách sắp xếp trông cân đối. Nếu đeo nhiều lỗ cùng lúc, tổng sức nặng trên một bên tai cộng lại có thể đáng kể, dù từng món đều nhẹ.
Lỗ bấm trên sụn vành tai thường lâu lành hơn lỗ ở dái tai và nhạy hơn với va chạm. Lúc lỗ còn mới, nên làm theo hướng dẫn của nơi bấm và không thay trang sức sớm. Khi lỗ đã lành ổn định, hoa tai ngọc ở vành tai nên là nụ rất nhỏ hoặc khoen ôm sát, tránh các món treo, móc dài dễ vướng vào tóc và gối.
Nếu lỗ trên sụn bị sưng, đau, nóng đỏ kéo dài, hãy tháo trang sức theo hướng dẫn của nhân viên y tế và đi khám sớm, vì viêm ở sụn cần được xử lý đúng cách.
Dái tai bị giãn hay rách: hiểu để phòng
Hoa tai nặng đeo liền trong nhiều năm có thể làm lỗ tai giãn dài dần. Ban đầu chỉ là một khe hẹp, về sau có thể thành vệt dài tới gần mép dái tai. Lỗ giãn khiến nụ ngọc bị trượt xuống, không còn nằm đúng giữa dái tai, và hoa tai treo trông lệch.
Rách dái tai thường xảy ra đột ngột hơn: hoa tai bị giật mạnh khi vướng vào áo, khăn, tay trẻ nhỏ, hoặc khi ngủ đè lên. Lỗ đã giãn sẵn dễ bị rách hơn. Rách hoàn toàn khiến dái tai bị tách đôi, không đeo được hoa tai ở lỗ đó nữa.
Nếu dái tai đã giãn nhiều hoặc đã rách, việc sửa là thủ thuật y tế, do bác sĩ da liễu hoặc bác sĩ phẫu thuật thực hiện, không phải việc của tiệm trang sức. Bạn nên đi khám để được tư vấn đúng, thay vì tự dán băng dính sau tai để đeo tiếp. Trong lúc chờ, đeo nụ nhỏ nhẹ hoặc tạm ngưng đeo ở lỗ đó.
Phòng thì đơn giản hơn chữa: chọn hoa tai đeo hằng ngày nhẹ, dùng chốt đỡ lực, tháo hoa tai nặng khi ngủ, khi bế trẻ nhỏ, khi mặc hay cởi áo chui đầu.
Thói quen đeo hoa tai ngọc nặng mà tai vẫn êm
Không cần bỏ những đôi hoa tai ngọc to bạn thích. Chỉ cần đeo chúng một cách có tính toán.
- Chia hoa tai thành hai nhóm: nhóm nhẹ đeo hằng ngày, nhóm nặng đeo theo dịp. Đừng để một đôi nặng thành đôi đeo liền chỉ vì lười thay.
- Đeo đôi nặng vào sát giờ đi, tháo ra ngay khi về tới nhà, thay bằng nụ nhẹ hoặc để tai nghỉ.
- Đổi chốt bướm sang chốt đĩa lớn cho mọi đôi nụ to và giọt gắn trên nụ.
- Không ngủ với hoa tai nặng hay hoa tai dài. Nằm nghiêng đè lên hoa tai vừa gây đau vừa tạo lực uốn lên lỗ tai.
- Khi bế con nhỏ, chơi với thú cưng, hãy tháo hoặc chỉ đeo nụ sát tai. Tay trẻ và móng thú là nguyên nhân rách dái tai hay gặp.
- Định kỳ nhìn lỗ tai khi đã tháo hoa tai. Thấy lỗ dài ra so với trước, chuyển sang đeo nhẹ hơn trong một thời gian.
Nếu bạn thích kiểu hoa tai to mà tai không chịu được sức nặng của ngọc khối, hãy cân nhắc thiết kế dùng lát ngọc mỏng gắn trên khung kim loại nhẹ, hoặc giọt ngọc rỗng lưng. Những kiểu này cho diện mạo lớn mà nhẹ hơn nhiều; nhưng cần hỏi kỹ, vì lát ngọc mỏng dán đế cũng có thể là ngọc ghép, cần được mô tả rõ khi bán.
Câu hỏi thường gặp
Nụ ngọc tròn 8 ly có nặng tai không?
Thường là không. Một nụ ngọc 8 milimét chỉ nặng khoảng nửa gam phần ngọc, cộng thân chốt và ổ kim loại vẫn dưới một gam mỗi chiếc. Phần lớn người đeo không cảm thấy, kể cả đeo cả ngày.
Hoa tai ngọc nặng có làm lỗ tai bị viêm không?
Sức nặng tự nó ít khi gây viêm, nhưng lỗ tai bị kéo và cọ nhiều có thể đỏ, đau. Viêm thường liên quan tới vệ sinh, lỗ tai mới bấm chưa lành, hoặc kim loại thân chốt gây kích ứng. Nếu sưng đỏ, chảy dịch, nên tháo hoa tai và đi khám.
Chốt đĩa lớn có làm hoa tai trông kém đẹp không?
Chốt đĩa nằm sau dái tai nên người đối diện hầu như không thấy. Lợi ích là hoa tai đứng thẳng, không chúi về trước và đỡ mỏi. Có loại đĩa trong suốt, khó nhận ra ngay cả khi tóc vén lên.
Lỗ tai đã bị giãn dài thì có đeo hoa tai ngọc được không?
Có thể đeo nụ nhẹ với chốt đĩa lớn, nhưng nên tránh hoa tai nặng ở lỗ đã giãn để không bị rách. Nếu muốn sửa lỗ tai, bạn nên gặp bác sĩ da liễu hoặc phẫu thuật để được tư vấn, rồi mới bấm lại và đeo tiếp.
Hoa tai ngọc dài nhiều tầng có cách nào nhẹ hơn không?
Thợ có thể dùng hạt ngọc nhỏ hơn, lát ngọc mỏng hơn, khung kim loại rỗng, hoặc bỏ bớt một tầng. Mỗi thay đổi đều đánh đổi vẻ ngoài. Hãy nói rõ với thợ bạn định đeo bao lâu mỗi lần để họ cân nhắc.
Người già dái tai mỏng có nên đeo hoa tai ngọc không?
Vẫn đeo được, nên ưu tiên nụ ngọc nhỏ, nhẹ, chốt đĩa lớn đỡ lực, và tháo khi ngủ. Dái tai người lớn tuổi thường mỏng và kém đàn hồi hơn, nên dễ giãn với hoa tai nặng. Nếu dái tai có vết rách cũ, nên hỏi bác sĩ trước.