Lắc chân đính ngọc nên dài hơn chu vi cổ chân khoảng hai đến ba phân, dùng dây đủ khoẻ với khoá chắc, hạt ngọc nhỏ và mép bo tròn, và nên tháo ra khi đi giày cao cổ, đi bộ đường dài, chơi thể thao hay đi biển. Cổ chân là chỗ trang sức gần mặt đất nhất, va vào bậc thang, chân bàn, bàn đạp xe và cọ vào giày dép suốt ngày, nên hạt ngọc ở đây chịu nhiều va chạm hơn hẳn trên cổ tay.
Bài này dành cho người muốn đeo lắc chân có hạt ngọc như một món trang sức mùa hè, đi với váy, quần lửng, dép xăng-đan. Bài nói về chuyện đo, chọn và đeo cho bền; không bàn ý nghĩa của lắc chân theo các quan niệm. Với trẻ nhỏ, lắc chân có hạt và chuông là món cần cân nhắc kỹ vì nguy cơ hóc, sẽ được nhắc ở cuối bài.
Đo cổ chân và chọn chiều dài
Lắc chân có cách đo hơi khác lắc tay vì nó nằm ở chỗ cổ chân nhỏ nhất, trên mắt cá, nhưng phải đủ rộng để không siết khi chân sưng nhẹ cuối ngày.
- Ngồi xuống, đặt chân thả lỏng. Đo chu vi cổ chân ở chỗ nhỏ nhất, ngay trên mắt cá, bằng thước dây mềm hoặc dải giấy.
- Kéo thước vừa sát, không siết. Đo cả hai chân, vì hai cổ chân có thể chênh nhau.
- Đo vào buổi chiều. Cổ chân thường sưng nhẹ sau một ngày đi đứng, nhất là trời nóng.
- Cộng thêm khoảng hai đến ba phân để lắc nằm thả trên mắt cá. Lắc chân ôm sát dễ cọ và hằn da hơn lắc tay.
- Nếu lắc có nhiều hạt ngọc to, cộng thêm một chút vì hạt chiếm chỗ ở mặt trong.
- Ưu tiên lắc có đoạn nối dài vài phân để chỉnh theo mùa, theo giày dép.
Ví dụ giả định: cổ chân đo được 21 cm, lắc chân mảnh đeo thả thường khoảng 23 đến 24 cm. Nếu đoạn nối cho phép cài từ 22 đến 25 cm, bạn có thể đổi theo ngày đi dép hay đi giày.
Vì sao lắc chân có ngọc dễ hỏng hơn lắc tay
Cổ tay phần lớn thời gian ở trên cao, ít va vào vật cứng ngoài mặt bàn. Cổ chân thì ở sát nền nhà, sát bậc cầu thang, sát chân ghế, bàn đạp xe máy, gờ vỉa hè. Mỗi bước đi, lắc chân đung đưa và hạt ngọc có thể va vào mắt cá, vào quai dép, vào chân kia. Khi bạn ngồi bắt chéo chân hay ngồi xổm, lắc bị ép giữa cổ chân và sàn.
Lắc chân còn chịu nhiều nước, cát và bụi hơn: đi mưa, lội nước, đi biển, rửa chân. Nước làm dây mềm mau mòn, cát mài vào bề mặt hạt ngọc và kẹt trong mắt xích. Hạt cát thạch anh có độ cứng xấp xỉ hoặc cao hơn ngọc phỉ thuý, nên đi biển với lắc chân ngọc nhiều lần có thể làm mờ bề mặt hạt.
Một yếu tố nữa là giày dép. Giày cao cổ, giày thể thao cổ lửng, tất dày cọ trực tiếp vào lắc suốt ngày. Hạt ngọc kẹt giữa giày và cổ chân vừa gây đau vừa bị ép. Quai dép xăng-đan bằng kim loại cũng có thể gõ vào hạt ngọc mỗi bước.
Hiểu những điều này, bạn sẽ thấy vì sao nhiều người coi lắc chân ngọc là món đeo theo dịp, theo mùa, chứ không phải món đeo suốt ngày đêm như một số lắc tay mảnh.
Chọn dây và hạt cho lắc chân
Bảng dưới gom những lựa chọn chính khi bạn đặt làm hoặc mua lắc chân có hạt ngọc.
| Thành phần | Lựa chọn bền hơn | Lựa chọn dễ hỏng hơn | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Dây | Xích mắt dày vừa, kim loại khoẻ | Xích siêu mảnh, dây chun | Lắc chân bị kéo, móc nhiều hơn lắc tay |
| Khoá | Khoá tôm cỡ vừa, khoá có lò xo khoẻ | Khoá móc chữ S hở, khoá vòng tròn nhỏ | Khoá hở dễ tuột khi móc vào tất, ga giường |
| Hạt ngọc | Hạt nhỏ, tròn hoặc dẹt, mép bo | Hạt to, hạt có góc cạnh, hạt chạm mảnh | Hạt to hay bị ép giữa cổ chân và giày |
| Cách gắn hạt | Hạt có khoen hàn kín, hạt xỏ trên đoạn dây có chặn hai đầu | Hạt treo bằng khoen hở | Khoen hở mở dần do đung đưa |
| Số hạt | Ít hạt, xen xích trơn | Nhiều hạt dày đặc | Ít hạt thì lắc nhẹ, ít va |
Với người mới đeo lắc chân ngọc, một sợi xích mảnh vừa với ba đến năm hạt ngọc nhỏ cách đều là lựa chọn dễ chịu: đủ để thấy màu ngọc khi đi dép, không nặng, không kêu nhiều.
Những lúc nên tháo lắc chân ngọc
Đi giày cao cổ, giày thể thao, đi tất dày. Hạt ngọc bị ép giữa giày và cổ chân, vừa đau vừa dễ mẻ. Lắc còn có thể móc vào sợi tất, kéo đứt khi bạn tháo giày.
Đi bộ đường dài, chạy, tập thể thao. Chân vận động nhiều, lắc đung đưa và va liên tục. Cổ chân cũng có thể sưng nhẹ sau khi vận động lâu.
Đi biển, đi bơi. Cát mài mòn hạt ngọc, nước biển và nước hồ có clo không tốt cho kim loại, sóng có thể làm lắc tuột mất mà không ai thấy.
Đi ngủ. Khoá và hạt có thể móc vào ga giường, chăn, cấn vào chân kia. Nhiều người không thấy phiền, nhưng khoá lắc chân thường bị kéo nhiều nhất trong lúc ngủ.
Đi xe máy. Hạt ngọc ở cổ chân có thể va vào bàn đạp, cần số, khung xe. Nếu bạn đi xe máy hằng ngày, đeo lắc ở chân ít chạm vào cần số hoặc tháo ra khi đi xa.
Khi chân bị thương, sưng. Bong gân cổ chân làm sưng nhanh. Tháo lắc ngay nếu tháo được, trước khi cổ chân sưng to.
Đi biển, đi mưa: sau đó làm gì
Nếu đã lỡ đeo lắc chân ngọc khi đi biển hay lội mưa, việc đầu tiên khi về là tháo lắc ra và rửa bằng nước sạch. Ngâm lắc trong nước ấm pha vài giọt xà phòng dịu vài phút để cát và muối trong mắt xích tan ra, dùng bàn chải lông mềm chải nhẹ các mắt xích và chỗ hạt ngọc tiếp xúc với kim loại. Tráng lại kỹ, lau khô bằng khăn mềm và để lắc khô hẳn trước khi cất.
Muối đọng trong mắt xích bạc có thể làm bạc xỉn nhanh hơn; với lắc bạc mạ, muối và cát có thể làm lớp mạ mòn sớm ở chỗ cọ. Kem chống nắng bôi ở chân cũng bám vào lắc và hạt ngọc, tạo lớp màng mờ, cần rửa sạch.
Sau khi rửa, soi từng hạt ngọc dưới đèn. Nếu bề mặt hạt có vùng mờ, đó có thể là vết mài của cát. Vết mờ nhẹ có thể được thợ đánh bóng lại; tránh để tình trạng này lặp lại nhiều lần bằng cách tháo lắc trước khi đi biển.
Đi mưa cũng vậy. Nước mưa bắn lên từ mặt đường mang theo bụi, cát và đủ thứ cặn bẩn; lắc chân là món hứng nhiều nhất. Những ngày mưa, nếu bạn phải lội nước hay đi dép qua những đoạn đường ngập, tháo lắc chân cất vào túi trước khi ra khỏi nhà là lựa chọn đỡ phiền. Lắc dây mềm như dây dù, dây tết ướt lâu còn dễ mốc ở nút thắt, cần phơi khô thoáng sau khi rửa.
Lắc chân ngọc và giày dép, trang phục
Lắc chân có hạt ngọc đẹp nhất khi được nhìn thấy: đi cùng dép xăng-đan quai mảnh, giày búp bê hở cổ chân, quần lửng, váy ngắn hoặc váy dài có xẻ. Màu ngọc nhỏ ở cổ chân nổi lên trên nền da và làm điểm nhấn cho cả trang phục mùa hè. Với giày bít cổ, lắc không chỉ bị che mà còn bị ép, nên nhiều người đổi sang lắc tay hoặc mặt dây ngọc vào những ngày đó.
Ở chốn công sở, lắc chân là món nhiều nơi coi là không hợp với trang phục trang trọng; điều này tuỳ môi trường làm việc. Nếu bạn không chắc, đeo vào cuối tuần, đi chơi, đi du lịch là lựa chọn an toàn hơn.
Lắc chân và lắc tay ngọc không bắt buộc phải là một bộ. Một sợi lắc chân ngọc nhỏ đeo cùng mặt dây ngọc hay hoa tai ngọc tạo cảm giác liền mạch hơn là đeo nhiều món ngọc cùng ở cổ tay. Chuyện phối trang sức ngọc với trang phục được bàn sâu ở chuyên mục phối đồ.
Một chi tiết nhỏ: nếu bạn hay mặc quần dài ống rộng chạm mắt cá, gấu quần sẽ cọ vào lắc chân suốt ngày, sợi vải có thể móc vào khoá hay khoen. Lắc chân ngọc hợp nhất với những ngày cổ chân được để thoáng. Với váy dài chạm đất, lắc chân gần như không được nhìn thấy mà vẫn bị vải cọ, nên nhiều người chọn bỏ qua lắc chân vào những ngày đó.
Trẻ nhỏ và lắc chân có hạt, có chuông
Ở nhiều gia đình, lắc chân bạc có chuông hay có hạt là món quà quen thuộc cho trẻ nhỏ. Với lắc có hạt ngọc nhỏ, cần nói rõ: trẻ nhỏ, nhất là trẻ dưới ba tuổi, hay cho tay, chân và đồ vật vào miệng. Hạt ngọc bung ra khi khoen mở hay dây đứt có thể khiến trẻ hóc. Chuông nhỏ cũng có nguy cơ tương tự. Dây lắc còn có thể mắc vào ngón chân, vào nan giường cũi.
Nếu gia đình vẫn muốn trẻ đeo lắc chân, chọn loại không có hạt rời, không có chuông, dây không quá mảnh và khoá chắc, chỉ đeo khi có người lớn trông và tháo ra khi trẻ ngủ. Tốt hơn cả là để dành món ngọc cho tới khi trẻ đủ lớn để không còn cho đồ vào miệng. Kiểm tra cổ chân trẻ thường xuyên, vì trẻ lớn nhanh, lắc vừa tháng này có thể chật tháng sau.
Nếu nghi trẻ đã nuốt hoặc hít phải hạt hay chuông, đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay.
Câu hỏi thường gặp
Lắc chân nên dài hơn cổ chân bao nhiêu?
Theo cách tính thường dùng, cộng thêm khoảng hai đến ba phân vào chu vi cổ chân đo ở chỗ nhỏ nhất ngay trên mắt cá. Lắc có nhiều hạt to cộng thêm một chút. Lắc có đoạn nối dài cho phép chỉnh theo giày dép và theo mùa.
Đeo lắc chân ngọc đi biển có sao không?
Cát có độ cứng xấp xỉ hoặc cao hơn ngọc nên có thể làm mờ bề mặt hạt, nước biển làm kim loại mau xỉn, sóng có thể làm lắc tuột mất. Nên tháo lắc trước khi xuống biển. Nếu lỡ đeo, rửa sạch bằng nước ấm pha xà phòng dịu và lau khô.
Đi giày có nên đeo lắc chân ngọc không?
Với giày hở cổ chân thì được. Giày cao cổ, giày thể thao cổ lửng và tất dày ép hạt ngọc vào cổ chân, vừa đau vừa dễ mẻ hạt, lắc còn có thể móc vào tất. Những ngày đó nên tháo lắc chân.
Khoá nào chắc cho lắc chân?
Khoá tôm cỡ vừa có lò xo khoẻ thường chắc hơn khoá móc chữ S hở hay khoá vòng tròn nhỏ. Lắc chân hay bị kéo khi móc vào tất, ga giường nên khoá cần chắc hơn lắc tay. Kiểm tra lò xo khoá định kỳ.
Trẻ nhỏ có nên đeo lắc chân có hạt ngọc không?
Không nên với trẻ nhỏ hay cho đồ vào miệng, vì hạt hoặc chuông có thể bung ra gây hóc, dây có thể mắc vào ngón chân. Nếu vẫn muốn đeo, chọn loại không hạt rời, không chuông, chỉ đeo khi có người lớn trông và tháo khi trẻ ngủ.
Lắc chân ngọc có nên đeo khi ngủ?
Nhiều người đeo không sao, nhưng khoá và hạt có thể móc vào ga giường, chăn và bị kéo suốt đêm, hạt cũng có thể cấn vào chân kia. Tháo ra trước khi ngủ giúp lắc bền hơn.